Giá dầu biến động! Iran sắp gặp 6 nước vùng Vịnh, ngừng bắn ở bờ tây Biển Đỏ, Trung Đông xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt

Theo báo Financial Times của Anh, ngoại trưởng sáu nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) dự kiến sẽ gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vào ngày 14 tháng 9 (thứ Hai tuần sau) tại thành phố ven biển Salalah của Oman. Cuộc họp do Oman chủ trì nhằm vận động sự ủng hộ cho một thỏa thuận tạm thời để quản lý trật tự tàu thương mại qua eo biển Hormuz. Cùng lúc đó, theo CCTV News, Hội đồng Chính trị Tối cao của lực lượng Houthi ở Yemen ra tuyên bố cho biết giao tranh tại các tỉnh bờ tây Biển Đỏ đã ngừng, đồng thời kêu gọi các bên gây sức ép lên Saudi Arabia để tránh leo thang thêm tình hình khu vực.

Trước thông tin này, giá dầu quốc tế giảm ngay lập tức, dầu thô Brent giảm gần 2,0% trong ngày, xuống còn 105,57 USD/thùng. Cùng lúc, Bitcoin giảm xuống dưới 77.000 USD, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng. Vàng giao ngay tăng 1% lên 4.357,59 USD/ounce.

Cuộc gặp Salalah: Tìm kiếm sự ủng hộ đa phương cho thỏa thuận Hormuz

Theo Financial Times dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề, cuộc gặp dự kiến diễn ra vào ngày 14 tháng 9 tại Salalah, Oman. Một nguồn tin cho biết chi tiết cuộc họp chưa được chốt cuối cùng, nhưng nhiều quốc gia đã xác nhận tham dự và cuộc họp dự kiến sẽ diễn ra đúng kế hoạch.

Đây sẽ là lần gặp đầu tiên giữa các nhà ngoại giao cấp cao của sáu nước GCC và quan chức cấp cao Iran kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh chống Iran hồi tháng 2 năm nay. Các thành viên GCC gồm Saudi Arabia, UAE, Qatar, Kuwait, Bahrain và Oman. Dù Iran từng tiến hành các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các nước láng giềng Arab, Saudi Arabia và UAE vẫn duy trì kênh liên lạc ngoại giao với Iran.

Theo nguồn tin, Iran và Oman muốn tranh thủ sự ủng hộ của GCC để thúc đẩy Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran. Về phía các nước GCC, yêu cầu của họ là đảm bảo mọi thỏa thuận chỉ mang tính tạm thời và có thể bảo đảm tàu thương mại ra vào eo biển bình thường.

Khoảng hai tuần trước, Tehran và Muscat từng công khai cho biết hai bên đang hoàn tất một thỏa thuận tạm thời — theo đó tàu thương mại sẽ đi vào eo biển Hormuz qua vùng biển Iran và đi ra chủ yếu qua lãnh hải Oman. Lãnh hải Oman trải dài qua eo biển Hormuz, mang lại cho nước này lợi thế địa chính trị đặc biệt trong vai trò trung gian.

Bất đồng Mỹ-Iran vẫn sâu sắc, nhiều rào cản cho việc mở lại hoàn toàn eo biển

Dù đà trung gian đang tích cực, các nguồn tin ngoại giao cảnh báo việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz vẫn phụ thuộc vào việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận.

Theo Financial Times dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề, Mỹ đã nói rõ với các bên trung gian rằng sẽ không quay lại bản ghi nhớ đã ký với Iran hồi tháng 6 năm nay, mà kiên quyết yêu cầu đạt một thỏa thuận toàn diện hơn và phải bao gồm các nội dung liên quan đến vấn đề hạt nhân.

Về phía Iran, nước này khẳng định ngay cả khi đạt thỏa thuận với Oman về vấn đề eo biển, họ cũng chỉ cho phép mở lại hoàn toàn eo biển sau khi Mỹ đáp ứng các điều kiện của mình. Các điều kiện Iran đưa ra gồm: dỡ bỏ phong tỏa các cảng, khôi phục quyền miễn trừ cho phép bán dầu, và được phép sử dụng một phần tài sản bị đóng băng ở nước ngoài.

Trước đó, Mỹ và Iran đã ký bản ghi nhớ hồi tháng 6, dự kiến kéo dài lệnh ngừng bắn 60 ngày, từng bước mở lại eo biển Hormuz và thúc đẩy đàm phán cuối cùng về chấm dứt chiến tranh cũng như chương trình hạt nhân của Iran. Nhưng sau đó hai bên cáo buộc lẫn nhau vi phạm thỏa thuận — một phần tranh cãi xuất phát từ khác biệt về cách thức tàu thương mại quá cảnh — khiến tình hình lại rơi vào vòng xoáy leo thang. Hiện tại, Mỹ và Iran không có đàm phán trực tiếp, nhưng các bên trung gian vẫn duy trì kênh ngoại giao ngầm giữa hai bên. Theo báo cáo, phái đoàn Qatar tuần trước đã hai lần thăm Tehran để thúc đẩy đề xuất ngoại giao mới.

Tuyên bố ngừng bắn của Houthi: Tín hiệu hạ nhiệt ở Biển Đỏ

Theo CCTV News, Hội đồng Chính trị Tối cao của lực lượng Houthi ở Yemen ra tuyên bố cho biết giao tranh tại các tỉnh bờ tây Biển Đỏ đã ngừng, đồng thời tuyên bố "lực lượng vũ trang mà Saudi Arabia trước đó điều động để đe dọa các khu vực liên quan của Yemen đã bị đẩy lùi".

Trong tuyên bố, Houthi kêu gọi các bên gây sức ép lên Saudi Arabia, yêu cầu ngừng tăng cường lực lượng vũ trang và nhân sự vũ trang tới các khu vực nhạy cảm như bờ tây Biển Đỏ, nhằm duy trì an toàn hàng hải tại địa phương và tránh leo thang tình hình. Tính đến thời điểm đăng bài, Saudi Arabia chưa phản hồi về vấn đề này.

Bối cảnh của tuyên bố này là việc Houthi gần đây phát động chiến dịch nhằm tăng cường kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb — một tuyến hàng hải thương mại toàn cầu trọng yếu khác. Việc hai tuyến đường thủy chiến lược đồng thời căng thẳng là yếu tố quan trọng đẩy giá dầu thô Brent lên mức 105 USD/thùng.

Tâm điểm thị trường: Liệu thỏa thuận tạm thời có thành hiện thực

Đối với thị trường năng lượng, câu hỏi then chốt nhất hiện nay là: liệu cuộc gặp Salalah vào thứ Hai tuần sau có thể thúc đẩy tiến triển thực chất cho thỏa thuận tạm thời về Hormuz hay không.

Trump trước đó từng tuyên bố eo biển Hormuz đã mở, nhưng theo Financial Times, xuất khẩu năng lượng của các nước vùng Vịnh thực tế vẫn bị kìm hãm nghiêm trọng, và hàng hóa nhập khẩu qua tuyến đường thủy này cũng không thể lưu thông bình thường.

Liệu cửa sổ ngoại giao hiện tại có thể chuyển hóa thành thỏa thuận khả thi hay không vẫn phụ thuộc vào nhiều biến số: GCC có đạt được đồng thuận tại cuộc gặp Salalah hay không, thái độ của Mỹ đối với các điều kiện của Iran có nới lỏng hay không, và tuyên bố ngừng bắn của Houthi có được các bên công nhận và duy trì thực thi hay không. Giới đầu tư hiện đang theo dõi sát tác động tiếp theo của các diễn biến trên đối với xu hướng giá dầu.