CZ bàn về khả năng chịu áp lực, thích nghi và động lực suốt đời: Nhân sự hãy phó mặc số phận, cứ cố hết sức là thành công

Nguồn gốc: Podcast “Meanders”

Biên soạn gốc: BlockBeats

TL;DR:

Trò chuyện thân mật về Bhutan, CZ nói anh không còn coi mình là người bận rộn nhất, nhưng anh trả lời tin nhắn ngay khi nhìn thấy; bất kể tiến độ, anh chỉ giữ những người tự thúc đẩy bản thân, tập trung vào ba đến năm việc anh cần làm. Nếu làm lại một nền tảng giao dịch toàn cầu: ngay từ ngày đầu, anh sẽ không tiếp cận người dùng Mỹ; hợp đồng tương lai và sản phẩm tài chính sẽ ra mắt sớm hơn và toàn diện hơn, đồng thời chặn một số khu vực. Cảm xúc lúc đó không được thể hiện rõ trong cuốn sách "Binance Life". Hai giai đoạn căng thẳng nhất: đợt ICO lao dốc và hơn mười tháng mắc kẹt ở Mỹ — áp lực thực sự đến từ sự không chắc chắn. Đối phó với áp lực dựa vào việc tách biệt nhiệm vụ, không đặt mục tiêu tài sản, và tin vào thuyết mô phỏng: hãy cố hết sức và phó mặc phần còn lại cho số phận. Các nhà sáng lập thường đánh giá thấp khó khăn, phải thích nghi, và phải yêu thích việc mình làm; sự chăm chỉ chỉ để yên tâm thì có thể bỏ qua. Anh vẫn tin Bitcoin có giá trị, nhưng thanh toán và xác nhận quyền sở hữu trên blockchain chưa đạt kỳ vọng ban đầu; RWA và stablecoin là những khái niệm mà sau này anh mới hiểu rõ. Anh tiếp tục làm việc vì giúp đỡ người khác khiến anh hạnh phúc — Học viện Gogo đã tăng từ hơn 100.000 trẻ em đầu năm lên khoảng 1,2 triệu hiện nay.

CZ xuất hiện trên podcast “Meanders”, thảo luận về khả năng chịu áp lực, thích nghi và động lực suốt đời. Cuộc trò chuyện đầy đủ giữa người dẫn chương trình Han Yang và CZ như sau:

Bận hay không, cách trả lời tin nhắn, cách quản lý

Han Yang: Tôi có một câu hỏi nhỏ, bây giờ anh có mệt không?

CZ: Không hẳn, chỉ hơi mệt một chút, nhưng không sao.

Han Yang: Anh có nghĩ mình là một trong những người bận rộn nhất thế giới không?

CZ: Không, chắc chắn là không. Tôi nghĩ vài năm trước tôi có thể là một trong những người bận rộn hơn, nhưng hai năm gần đây tôi không còn bận rộn như vậy.

Han Yang: Đã ba năm kể từ khi tôi gặp anh. Bất kể tôi nhắn tin lúc nào, anh đều có thể trả lời, điều đó khiến tôi cảm thấy anh không có múi giờ.

CZ: Tôi trả lời ngay khi nhìn thấy tin nhắn. Nếu tôi nhìn thấy tin nhắn mà không trả lời, sau này tôi sẽ quên. Sau các cuộc họp, tôi có thể dành vài phút để kiểm tra và trả lời tin nhắn. Tôi làm việc này vào buổi sáng khi thức dậy và trước khi đi ngủ vào ban đêm. Tôi kiểm tra khi trò chuyện với bạn bè một lúc. Nhưng nếu tôi đang làm việc gì đó nghiêm túc, tôi sẽ không kiểm tra trước. Nếu tin nhắn của bạn trả lời nhanh, tôi sẽ trả lời trước; nếu không, tôi sẽ quên.

Han Yang: Anh có nghĩ mình có thể trả lời 500 tin nhắn trong một ngày không?

CZ: Có, chắc chắn là nhiều hơn thế. Đôi khi ngay sau khi tôi trả lời một tin nhắn, tôi cần tìm một tin nhắn trước đó tôi đã trả lời, và tôi phải cuộn xuống rất lâu. Tôi có thể trả lời nhiều tin nhắn trong vòng vài phút.

Han Yang: Tôi có thể tưởng tượng anh phải xử lý rất nhiều việc cùng một lúc. Làm thế nào anh đảm bảo đầu óc mình theo kịp mọi thứ? Ví dụ, nhiệm vụ này đang ở đâu, và nhiệm vụ kia đang ở đâu?

CZ: Bây giờ tôi vẫn còn rất nhiều công việc vụn vặt, và với tư cách là CEO, cũng có nhiều công việc vụn vặt, vì vậy việc theo dõi của tôi không tốt lắm. Khi ai đó đến gặp tôi, tôi nói cho họ biết phải làm gì, nhưng tôi thường không chủ động theo dõi sau một ngày hay một tuần. Tôi thường không làm vậy. Vì vậy tôi cần những người làm việc cùng tôi phải rất chủ động; họ cần thúc đẩy bạn tiến lên. Nếu chúng ta cần có một cuộc họp khác vào ngày mai hoặc ngày kia, họ cần sắp xếp lịch, chứ không phải tôi đi tìm họ vào ngày mai. Nếu ai đó làm việc với tôi, tôi cần hỏi họ tiến độ dự án thế nào; tôi thường sẽ không giữ người đó. Và thường thì, trong những trường hợp như vậy, dự án có một số vấn đề. Vì vậy tôi hy vọng người đó sẽ có cập nhật vào ngày mai hoặc trong một tuần; nếu họ nhắn tin cho tôi, tôi sẽ nhớ. Tôi cần những người rất chủ động xung quanh mình. Mọi người xung quanh tôi đều khá chủ động. Ngoài ra, điều rất quan trọng đối với tôi: bạn có thể nhớ ba đến năm việc quan trọng trong đầu, nhưng ba đến năm việc đó là những việc tôi cần làm, còn lại là những việc họ cần làm, và họ cần chủ động báo cáo lại cho tôi.

Nếu làm lại một nền tảng giao dịch toàn cầu với kinh nghiệm ngày nay

Han Yang: Nói đến ba đến năm việc, câu hỏi thứ hai của tôi liên quan đến điều này. Trước đây tôi đã viết về Binance và kiểm tra rất nhiều phát biểu công khai của anh. Điều khiến tôi ấn tượng sâu sắc là vào khoảng năm 2017-2018, anh nhấn mạnh rằng ý tưởng chính của Binance là trở thành một công ty nhanh hơn, thân thiện với người dùng hơn và an toàn hơn. Nhưng nhìn vào các phát biểu của anh năm 2025, đặc biệt là năm nay, anh nhấn mạnh rằng anh có thể đã đánh giá thấp các khía cạnh pháp lý, tuân thủ và chính trị ở một mức độ nào đó vào thời điểm đó. Giả sử hôm nay anh có thể quay lại năm 2017 với tất cả kinh nghiệm hiện tại và khởi động lại một nền tảng giao dịch tiền điện tử toàn cầu, anh sẽ đặt ra những quy tắc hiến pháp hay quy tắc tuyệt đối không thể lay chuyển nào cho bản thân?

CZ: Nhìn lại, mọi thứ trở nên rõ ràng hơn. Tôi nghĩ quy tắc đầu tiên sẽ là: không tiếp cận người dùng Mỹ. Ngay từ ngày đầu, không tiếp cận người dùng Mỹ. Định nghĩa của họ về các nền tảng tài chính tập trung là: nếu bạn tiếp cận người dùng Mỹ, bạn cần tuân thủ các quy định của Mỹ và xin giấy phép tại Mỹ. Họ không thực thi điều này 100% thời gian, nhưng họ có quyền và khả năng làm như vậy. Ngoài ra, nhìn lại bây giờ, ở một số lĩnh vực, chúng tôi vẫn chưa thực thi đủ nhanh. Hôm qua có người hỏi tôi trên mạng, hai điều này có mâu thuẫn không? Nên thận trọng hơn hay nhanh hơn? Nếu tôi có thể nhìn lại với kinh nghiệm ngày nay, một số việc tôi sẽ không do dự, và một số việc tôi sẽ không làm gì cả.

Han Yang: Anh có thể cho một ví dụ không? Điều gì anh sẽ không do dự nếu có thể làm lại?

CZ: Nhiều tính năng sản phẩm nhỏ. Tôi có thể ra mắt hợp đồng tương lai sớm hơn một chút. Thậm chí một số sản phẩm tài chính khác có thể ra mắt sớm hơn, và phạm vi bao phủ của các sản phẩm tài chính sẽ rộng hơn. Nhưng chúng tôi sẽ cần chặn hoàn toàn một số khu vực. Một khía cạnh khác là giao tiếp với các cơ quan quản lý, tôi có thể làm kỹ lưỡng hơn. Thứ nhất, tôi không giỏi việc này; thứ hai, chúng tôi không ở một quốc gia, chúng tôi cần giao tiếp với hơn 100 quốc gia, và thật khó để quản lý điều đó. Vì vậy tôi có thể làm nhiều hơn trong lĩnh vực này.

Han Yang: Nhưng từ góc độ bên thứ ba, Binance đã là một trong những nền tảng giao tiếp nhiều nhất với các cơ quan quản lý.

CZ: Binance chắc chắn giao tiếp nhiều nhất, thậm chí không còn nghi ngờ gì.

Han Yang: Nhưng anh vẫn cảm thấy chưa đủ?

CZ: Phạm vi bao phủ vẫn còn hơi thiếu. Và nếu bạn thực sự muốn làm điều này, chi phí rất cao. Không chỉ là vấn đề tiền bạc; bạn cần thuê người giỏi, dành nhiều thời gian và quản lý vấn đề này. Khi bạn thuê nhiều người để làm việc này, CEO của công ty có thể dành nhiều thời gian để giám sát việc này. Đây đều là chi phí. Nếu bạn làm điều này, bạn có thể có ít sản phẩm hơn. Vì Binance bao phủ toàn cầu, có nhiều quốc gia để giao tiếp. Hầu hết các công ty chỉ cần đối phó với một cơ quan quản lý. Kỳ vọng từ các cơ quan quản lý là: hầu hết các công ty truyền thống dành 30% thời gian cho tôi, và họ kỳ vọng bạn dành 30% thời gian cho họ. Nhưng nếu bạn phải dành 30% thời gian cho hơn 100 cơ quan như vậy, điều đó rất khó khăn. Vì vậy không chỉ là thêm người. Bạn không thể để mọi người hành động độc lập; họ vẫn cần báo cáo lên trên, và nhiều quyết định cần được đưa ra, vì vậy cấp trên sẽ dành nhiều thời gian cho việc này. Có thể có những cách khác để làm tốt hơn.

Những điều khó diễn đạt khi viết "Binance Life"

Han Yang: Tôi có một cảm giác đặc biệt mạnh mẽ khi đọc "Binance Life" của anh. Đôi khi khi viết về các sự kiện trong quá khứ, có thể cảm thấy như bạn không biết cách diễn đạt chúng. Một số điều quá phức tạp để giải thích cho người khác. Có điều gì mà bây giờ anh thấy là đặc biệt quan trọng từ thời điểm đó, điều mà mọi người ngày nay có thể đánh giá thấp, nhưng với tư cách là tác giả, anh thấy khó truyền đạt cho độc giả không?

CZ: Tôi chắc chắn có cảm giác đó. Đôi khi, cảm xúc lúc đó không thể diễn đạt được. Ví dụ, vào năm 2019, có một thời điểm chúng tôi bị hack, và trong suốt một tuần, chúng tôi không thể rút tiền, nhưng giao dịch vẫn tiếp tục, và toàn bộ hệ thống đang nâng cấp. Tôi cơ bản không ngủ trong bảy ngày đó; tôi ngủ một chút ở đây và ở đó, và các kỹ sư cơ bản không ngủ trong bảy hoặc năm ngày. Áp lực lúc đó, tôi cảm thấy, không được thể hiện rõ trong cuốn sách. Ngoài ra, với một vài cơ quan thực thi pháp luật từ một số quốc gia. Một số cơ quan thực thi pháp luật rất vô lý, và một số thậm chí hành động bất hợp pháp. Họ sử dụng công quỹ để giao dịch, thua lỗ và muốn chúng tôi bồi thường. Áp lực giao tiếp rất cao. Một số điều này được mô tả trong cuốn sách, trong khi những điều khác không được đưa vào vì nhiều lý do và chưa thể đưa vào. Vì vậy viết sách luôn có nhiều điều không thể đưa vào. Những điều được đưa vào đôi khi không thể mô tả toàn diện. Nhưng phải như vậy.

Han Yang: Câu trả lời của anh rất thú vị đối với tôi. Tôi hiểu rằng câu trả lời của anh có thể ám chỉ một điều cụ thể đã bị đánh giá thấp, nhưng nghe có vẻ anh cảm thấy một sự tiếc nuối nào đó rằng cảm xúc của khoảnh khắc đó khó diễn đạt bằng lời.

CZ: Đúng vậy. Tôi cảm thấy khả năng diễn đạt của mình không mạnh lắm, và kỹ năng viết của tôi cũng hạn chế, vì vậy nhiều áp lực nội tâm hoặc suy nghĩ lúc đó thường không được thể hiện rõ trong cuốn sách. Tôi viết cuốn sách này bằng ngôn ngữ tương đối đơn giản vì trình độ tiếng Trung và tiếng Anh của tôi có hạn, vì vậy tôi dùng ngôn ngữ rất đơn giản để mô tả những gì đã xảy ra. Đồng thời, tôi cũng không đặc biệt muốn dành quá nhiều thời gian cho việc viết để mô tả cảm giác của mình. Tôi chỉ muốn độc giả đọc và cảm nhận trải nghiệm lúc đó như thế nào.

Hai giai đoạn căng thẳng nhất

Han Yang: Sau khi trải qua tất cả những điều này, nhìn lại mọi thứ, anh nghĩ sự kiện nào thực sự khiến anh căng thẳng tột độ?

CZ: Tôi nghĩ có lẽ có hai, khá đơn giản. Một là ICO. Sau đợt ICO của chúng tôi, khi giao dịch mở, giá đã giảm. Áp lực trong hai tuần đó rất cao. Sau đó là việc đối phó với tình hình ở Mỹ. Tôi cơ bản bị mắc kẹt ở đó hơn mười tháng. Lúc đó họ nói với tôi rằng tôi sẽ phải đợi sáu tháng khi đến, và sau đó chấp hành bốn tháng tù. Nếu điều đó chắc chắn 100%, bạn sẽ biết chuyện gì đang xảy ra. Khi tôi đến, tôi nghĩ khả năng phải ngồi tù là rất nhỏ vì chưa từng có ai phải ngồi tù chỉ vì vi phạm Đạo luật Bảo mật Ngân hàng Mỹ một lần; tôi là người duy nhất. Chúng tôi không phạm tội lừa đảo, và không có người dùng nào bị hại. Vì vậy tôi nghĩ tôi có thể bị quản thúc tại gia ở Mỹ trong vài tháng. Bị quản thúc tại gia đối với tôi rất dễ dàng vì tôi không thích ra ngoài; chỉ cần tôi có thể lên mạng ở nhà, tôi ổn. Phần căng thẳng nhất ở Mỹ là sự không chắc chắn. Tôi không chắc liệu cuối cùng họ có thả tôi đi hay không, hay họ sẽ tiếp tục thêm nhiều thứ nữa, cứ liên tục làm phiền tôi. Áp lực từ sự không chắc chắn đó rất cao.

Han Yang: Vậy, nghe có vẻ anh ngủ không ngon?

CZ: Tôi thường ngủ ngon. Mấy ngày gần đây tôi ngủ không ngon, nhưng tôi có những giai đoạn. 80% thời gian, giấc ngủ của tôi vẫn khá tốt. Tôi thường ngủ khoảng sáu tiếng vào ban đêm, và tôi ngủ trưa khoảng nửa tiếng đến một tiếng, vậy tổng cộng là sáu hoặc bảy, hoặc bảy đến tám tiếng. Tôi hiếm khi ngủ đủ tám tiếng, nhưng tôi thường ngủ khoảng bảy tiếng.

Cách CZ xử lý áp lực

Han Yang: Trước khi tôi gặp anh lần đầu, tôi đã viết một bài báo về Binance. Nhiều bạn bè nói rằng nếu tôi gặp CZ, tôi nên hỏi anh những câu hỏi gì. Hầu hết mọi người muốn tôi hỏi: với tư cách là người sáng lập một công ty phát triển quá nhanh, anh chắc chắn phải trải qua những thay đổi to lớn và đối mặt với rất nhiều áp lực trong thời gian ngắn. Họ muốn biết anh xử lý áp lực và thay đổi này như thế nào.

CZ: Đầu tiên, trong những năm đầu, tôi ngủ ít hơn một chút và giấc ngủ bị phân mảnh hơn. Đôi khi tôi ngủ ba hoặc bốn tiếng vào ban đêm, và áp lực lúc đó cao hơn. Nhưng tôi luôn có thói quen ngủ trưa; nếu tôi ngủ nửa tiếng vào ban ngày, tôi cảm thấy tỉnh táo hơn nhiều. Ngoài ra, về áp lực này, tôi không biết mình đã phát triển tính cách này như thế nào, nhưng tôi là một người rất kiên cường. Tôi đã như vậy từ khi còn nhỏ.

Ví dụ, khi bố mẹ tôi cãi nhau ở nhà, chị gái tôi và tôi sẽ thấy họ đánh nhau, và cả hai người có thể đều không có tâm trạng tốt. Khi chúng tôi đến trường cùng nhau, những cuộc cãi vã của bố mẹ sẽ ảnh hưởng đến tâm trạng của chị tôi ở trường. Khi tôi đến trường, bạn bè tôi sẽ không nhận ra tôi đang có tâm trạng xấu; họ sẽ không nhận ra bố mẹ tôi đang cãi nhau. Bạn bè của chị tôi sẽ hỏi chị ấy tại sao tâm trạng xấu. Vì vậy tôi sẽ cô lập điều đó và tách biệt hai vấn đề. Khi tôi xử lý công việc công ty, nhiều người đã nói với tôi: cuộc họp đầu tiên có thể là đối phó với rất nhiều áp lực, như cách đàm phán với luật sư Mỹ, cách xử lý các vụ kiện, cách đối phó với vụ án ở Mỹ; cuộc họp tiếp theo có thể là về một sản phẩm. Có thể một hoặc hai người tham dự cả hai cuộc họp, và họ sẽ nói, ồ, sao anh bình tĩnh đến vậy trong cuộc họp sản phẩm? Đối với tôi, chúng chỉ là hai vấn đề khác nhau. Vẫn có áp lực, và tôi chắc chắn có thể cảm nhận được, nhưng tôi thường tách biệt những vấn đề này khá tốt.

Thứ hai, về khả năng phục hồi, thế giới quan của tôi luôn như vậy. Tôi hiếm khi đặt mục tiêu cho bản thân. Tôi không nói mình phải đạt thứ hạng nhất định, phải có một số tiền nhất định, phải kiếm được một số tiền nhất định, hay phải tăng trưởng một tỷ lệ nhất định mỗi năm. Tôi thường không đặt những mục tiêu đó. Tôi chỉ cố gắng hết sức. Năm nay thị trường không tốt, vì vậy hiệu suất của công ty có thể giảm, nhưng tôi đã cố gắng hết sức; tôi không lười biếng, và tôi không phạm sai lầm lớn. Tôi xử lý vấn đề theo cùng một cách. Dù vấn đề khó khăn đến đâu, tôi chỉ cố gắng hết sức để giải quyết nó.

Tôi đã đề cập trong cuốn sách của mình rằng tôi tin vào thuyết mô phỏng; tôi tin thế giới này được mô phỏng, vì vậy nó giống như một trò chơi. Nó được mô phỏng, nhưng điều đó không có nghĩa trò chơi này không quan trọng. Nhưng trong trò chơi này, tôi chỉ cần cố gắng hết sức; tôi còn có thể làm gì khác? Khi đối mặt với những vấn đề khó khăn, tôi cũng cố gắng hết sức để giải quyết chúng; khi đối mặt với những vấn đề đơn giản, tôi cũng cố gắng hết sức để giải quyết chúng. Miễn là tôi đã cố gắng hết sức, bất kể hậu quả của vấn đề khó khăn là gì, tôi phó mặc cho số phận. Một khi tôi có tư duy này, áp lực giảm đi rất nhiều. Vẫn có áp lực, nhưng tôi chỉ chấp nhận số phận của mình. Bất cứ điều gì xảy ra sau đó, cứ để nó xảy ra. Bạn chỉ cần cố gắng hết sức để xử lý nó, và sau khi xử lý, bạn chỉ có thể chờ đợi và xem xét.

Những điều các nhà sáng lập thường đánh giá thấp và liệu nỗ lực có thực sự hữu ích

Han Yang: Dạ dày của anh thế nào?

CZ: Dạ dày của tôi khá tốt. Đôi khi ruột của tôi không tốt lắm, nhưng dạ dày thì ổn.

Han Yang: Chúng ta khá giống nhau. Đôi khi nếu tôi ăn cá sống hoặc thứ gì đó không đặc biệt tươi, ruột của tôi có thể không tốt, nhưng dạ dày thì ổn. Vì tôi ngày càng nhận ra rằng càng nói chuyện với nhiều nhà sáng lập xuất sắc, bạn càng nhận ra rằng khả năng phục hồi là một điều kiện tiên quyết đặc biệt quan trọng. Mọi người thường nói về khởi nghiệp theo PMF và tăng trưởng, nhưng nhiều người bỏ qua khả năng phục hồi của nhà sáng lập. Thực ra, tôi nghĩ trong khởi nghiệp, sản phẩm, công nghệ, trí thông minh hay trí tuệ cảm xúc đều dễ nhìn thấy. Nhưng nhiều khi, họ không đề cập đến khả năng phục hồi. Tôi tin rằng bất kỳ nhà sáng lập thành công nào cũng phải chịu rất nhiều áp lực. Với tư cách là một nhà sáng lập, tôi muốn hỏi một câu về các nhà sáng lập. Bây giờ anh đang đầu tư, anh chắc chắn gặp rất nhiều nhà sáng lập, và anh cũng là một nhà sáng lập xuất sắc. Anh nghĩ những điều mà một nhà sáng lập nên biết — bao gồm những điều anh nên biết khi mới bắt đầu — nhưng có lẽ những người chưa đặc biệt thành công không thể tưởng tượng được là gì?

CZ: Hầu hết mọi người đánh giá thấp độ khó của việc làm một điều gì đó. Hầu hết những người bắt đầu khởi nghiệp thường nghĩ rằng một trường hợp bình thường thực ra là một trường hợp tốt. 90% các công ty khởi nghiệp thất bại, nhưng với tư cách là nhà sáng lập, họ có xu hướng lạc quan hơn. Tôi nghĩ thứ nhất là sự lạc quan, thứ hai là khả năng phục hồi, và thứ ba là khả năng thích nghi. Một số người rất thông minh, nhưng đôi khi họ thiếu khả năng thích nghi. Họ có thể có trí thông minh cao, nhưng khả năng thay đổi của họ rất yếu; họ cần một cấu trúc, và cấu trúc đó khó thay đổi. Nhưng trong khởi nghiệp, bạn không chỉ cần thông minh, mà còn cần có khả năng thích nghi, chấp nhận thay đổi và điều chỉnh bất cứ lúc nào. Ngoài ra, các nhà sáng lập phải yêu thích những gì họ đang làm. Nếu không có niềm đam mê đó, thật khó để kiên trì. Công việc này quá mệt mỏi; mọi hoạt động khởi nghiệp đều mệt mỏi.

Han Yang: Anh cũng đề cập rằng nên cố gắng hết sức trong công việc. Làm thế nào anh đảm bảo rằng khi làm Binance, một số nỗ lực của anh — có một câu nói rằng, "Đừng dùng sự siêng năng chiến thuật để che đậy sự lười biếng chiến lược" — làm thế nào anh đảm bảo rằng những gì anh đang làm là hữu ích ở cấp độ vĩ mô, hay có những điều chỉ để anh yên tâm, khiến anh cảm thấy mình đang làm việc chăm chỉ?

CZ: Bất cứ lúc nào bạn cảm thấy điều gì đó chỉ để bản thân yên tâm, bạn không cần phải làm điều đó. Những gì bạn làm phải có ý nghĩa. Nếu bất cứ lúc nào bạn cảm thấy điều gì đó chỉ vì hạnh phúc của riêng bạn, về cơ bản bạn không cần phải làm điều đó. Bạn có thể không làm gì cả và nghỉ ngơi. Thời gian nghỉ ngơi cũng là một hình thức điều chỉnh. Đôi khi khi bạn rất mệt, bạn có thể nghỉ ngơi. Đây không phải là lười biếng. Nếu bạn không nghỉ ngơi, bạn không thể tiến xa hơn. Là một doanh nhân, không cần phải tự lừa dối bản thân. Hầu hết các nhà đầu tư sẽ không theo dõi bạn làm việc bao nhiêu giờ, v.v. Vì vậy đây hoàn toàn là vấn đề tự quản lý. Hầu hết các doanh nhân không cần ngoại lực thúc đẩy họ. Từ góc độ của tôi, nếu tôi không có việc gì để làm, tôi chỉ nghe sách nói. Tôi thường không nghe nhạc. Đôi khi tôi có thể nghỉ ngơi.

Han Yang: Bây giờ anh có xem video ngắn không?

CZ: Thỉnh thoảng, nhưng không quá nhiều. Một lợi thế của tôi là khi tôi lướt qua chúng, tôi thấy chúng nhàm chán. Vì các thuật toán đề xuất hiện tại quá đồng nhất; sau khi xem ba hoặc bốn video, chúng đều giống nhau, và tôi mất hứng thú.

"Sự đồng thuận" ngày nay trong thế giới tiền điện tử

Han Yang: Để tôi hỏi một câu hỏi về blockchain. Ngày xưa, nhiều người tiên phong về blockchain có nhiều trí tưởng tượng khác nhau về toàn bộ thế giới blockchain và tiền điện tử, một số đã được hiện thực hóa, và một số thì chưa. Thuật ngữ tôi nghe thường xuyên nhất được nhắc đến là sự đồng thuận. Cảm giác của riêng tôi là sự đồng thuận về sự đồng thuận đã thay đổi đáng kể trong mười năm qua. Anh nghĩ ngày nay, đặc biệt là đối với anh, khi chúng ta nói về sự đồng thuận trong thế giới tiền điện tử và blockchain, sự đồng thuận đó ám chỉ điều gì? Anh vẫn tin vào điều gì? Anh nghĩ chúng ta chưa làm đủ tốt điều gì?

CZ: Thuật ngữ sự đồng thuận có một định nghĩa đặc biệt trong blockchain: đây là lần đầu tiên trong lịch sử loài người một công nghệ cho phép một nhóm người không tin tưởng lẫn nhau nhưng vẫn duy trì một sổ cái chung. Vì vậy, theo nghĩa đó, đây là một hình thức đồng thuận. Ngoài ra, về một số sự đồng thuận trong ngành, tôi nghĩ một số đã đạt được, và một số thì chưa. Sự đồng thuận cốt lõi đã đạt được là Bitcoin không biến mất. Bitcoin có giá trị. Cho dù nó là tiền tệ hay hàng hóa là điều người khác gán cho nó; mỗi quốc gia có thể gắn nhãn khác nhau, nhưng nó là thứ có giá trị và tiện ích.

Hơn nữa, ngành công nghiệp đã phát triển. Đây là một công nghệ mới cho tiền tệ. Vì vậy ở cấp độ cơ bản nhất, không có vấn đề gì. Một số sự đồng thuận chưa đạt được. Ví dụ, thanh toán vẫn còn khá nhỏ. Nó chưa hoàn toàn thành hiện thực, nhưng nó chưa đạt được kỳ vọng của chúng ta: rằng trong khoảng mười năm, nó sẽ được sử dụng ở mọi nơi để thanh toán. Điều này cũng vì các hệ thống thanh toán hiện tại ở hầu hết các quốc gia vẫn còn khá tốt, và hầu hết mọi người không thực hiện thanh toán xuyên biên giới. Những người thực hiện thanh toán xuyên biên giới đang tăng chậm. Ngoài ra, một số điều chưa được hiện thực hóa. Ví dụ, vì đây là cơ chế đồng thuận, liệu chứng nhận bất động sản của chính phủ có nên sử dụng blockchain không? Sử dụng blockchain sẽ làm cho nó dễ dàng hơn nhiều. Bất cứ thứ gì cần chứng nhận đều có thể được blockchain hóa. Tuy nhiên, có vẻ như chưa có nhiều triển khai trong lĩnh vực này. Điều đó không có nghĩa là nó không thể được hiện thực hóa trong tương lai; chỉ là tiến độ triển khai hiện tại không cao lắm.

Về bản thân blockchain, tôi nghĩ các cải tiến hiệu suất, v.v., vẫn còn quá chậm. Tạo ra một blockchain mới và nâng cấp nó bằng công nghệ mới trên Bitcoin là khá thách thức. Vì một khi bạn nâng cấp Bitcoin, bỏ phiếu cộng đồng có thể dẫn đến fork, v.v., vì vậy các nâng cấp Bitcoin tương đối chậm. Tuy nhiên, vì nó nâng cấp chậm, nó đặc biệt ổn định, đó cũng là một lợi thế. Vì vậy có cả ưu điểm và nhược điểm. Trong nhiều suy nghĩ ban đầu của chúng tôi, nhiều điều đã được hiện thực hóa, và nhiều điều thì chưa. Nhưng toàn bộ ngành công nghiệp vẫn đang phát triển liên tục, và nhiều điều chúng ta thậm chí không thể tưởng tượng đang xảy ra. Về RWA, thậm chí một năm rưỡi trước, tôi vẫn còn hơi hoài nghi về việc liệu RWA có thể thành công hay không, nhưng bây giờ nó đang phát triển nhanh chóng.

Thành thật mà nói, tôi vẫn còn hơi hoài nghi về stablecoin năm năm trước, tự hỏi chúng có thể tồn tại bao lâu; lúc đó, tôi chưa hoàn toàn hiểu chúng. Stablecoin có công dụng của chúng. Vì vậy những điều này là những điều chúng tôi chưa từng nghĩ đến trước đây. Tôi chưa từng nghĩ đến chúng trước đây.

Ai bị đánh giá thấp bên ngoài ngành

Han Yang: Vì bất cứ khi nào nhắc đến blockchain, một vài cái tên xuất hiện, như anh, như Vitalik, và những người khác. Theo quan điểm của anh, bao gồm cả khi anh viết cuốn sách của mình, anh có nghĩ đến nhiều người bị đánh giá thấp bởi những người bên ngoài ngành không? Ví dụ, ai đó rất quan trọng đối với ngành này nhưng không được biết đến bên ngoài nó? Hay có những sự kiện nào như vậy không?

CZ: Có. Tôi chưa suy nghĩ sâu về câu hỏi này, nhưng chắc chắn có nhiều. Có nhiều người kỹ thuật từng hoạt động tích cực nhưng đã trở nên ít hoạt động hơn theo thời gian. Đặc biệt là các nhà phát triển Bitcoin cốt lõi. Ban đầu, có khoảng mười người có tương tác email trực tiếp với Satoshi Nakamoto. Trong số đó, một số đã khởi động dự án riêng của họ, một số đã thành công, và một số không thành công lắm, nhưng một số đã dần rút lui. Những người này đã có những đóng góp đáng kể. Cũng có nhiều doanh nhân có thể đã bắt đầu sớm và đóng góp lớn cho ngành, nhưng công ty của họ đã được bán hoặc chuyển nhượng. Ví dụ, có một thanh niên đã tạo ra Blockchain.info ở tuổi 22, đó là trang web lưu lượng Bitcoin lớn nhất trong ngành vào thời điểm đó, phục vụ như một trình khám phá khối Bitcoin và ví, và nó khá phổ biến. Thanh niên này tên là Ben Reeves. Sau đó, anh ấy là một người rất hướng nội, vì vậy anh ấy dần bán công ty và rút lui. Anh ấy là người Anh và đã trở nên khá im lặng. Tôi ước tính nếu thực sự đào sâu, chúng ta có thể tìm thấy hàng trăm người như vậy.

Lý do tiếp tục làm việc

Han Yang: Tôi có một câu hỏi cuối cùng. Anh nghĩ điều gì tiếp tục thúc đẩy anh làm việc ngày hôm nay? Vì anh hoàn toàn có thể ngừng làm việc, nhưng anh rõ ràng vẫn là một người rất bận rộn, ngay cả khi anh không phải là một trong những người bận rộn nhất. Điều gì khiến anh hạnh phúc?

CZ: Tôi nghĩ đó là về việc sống; chúng ta chắc chắn tìm kiếm hạnh phúc. Chúng ta có thể chơi golf cả ngày, dành cả ngày ở bãi biển, nhưng những điều đó có thể trở nên nhàm chán. Thỉnh thoảng làm chúng có thể khiến bạn hạnh phúc, nhưng bạn sẽ không nhất thiết làm chúng 100% thời gian và đặc biệt hạnh phúc. Theo hiểu biết của tôi, bất kỳ loài động vật nào có thể giúp đỡ đồng loại của mình sẽ cảm thấy hạnh phúc. Gen của chúng ta được thiết kế theo cách này. Nếu chúng ta không giúp đỡ đồng loại, hiệu quả chiến đấu của toàn bộ loài sẽ tương đối yếu và có thể bị loại bỏ tự nhiên. Vì vậy gen của chúng ta được chọn lọc tự nhiên: khi chúng ta có thể tự chăm sóc bản thân và có thể chăm sóc đồng loại, chúng ta chăm sóc người khác, và lúc đó, chúng ta sẽ cảm thấy một cảm giác rất hạnh phúc bên trong. Cho dù người khác có nói cảm ơn hay không, bạn không cần phải quan tâm. Ít nhất đối với tôi, đó là cách tôi nhìn nhận. Vì vậy gen của chúng ta được thiết kế theo cách này; đó là một điều rất cơ bản. Và làm thế nào bạn tận dụng điều này? Đối với tôi, nếu tôi làm điều gì đó mà tôi cảm thấy giúp ích cho nhiều người, tôi sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn. Điều này ít liên quan đến việc kiếm tiền hay danh tiếng. Tôi cảm thấy nếu tôi làm điều này, tôi sẽ hạnh phúc.

Giống như lý do tại sao tôi vẫn dành nhiều thời gian cho nền tảng giáo dục miễn phí này, Học viện Gogo. Mỗi lần tôi họp với họ, tôi cảm thấy hạnh phúc. Khi tôi nghe rằng chúng tôi hiện đang dạy 1,2 triệu trẻ em, và đầu năm chỉ có hơn 100.000 trẻ em, khi tôi nghe con số đó và nhìn vào ứng dụng, tôi cảm thấy rất hạnh phúc. Vậy tại sao tôi vẫn làm điều đó? Chỉ vì nó khiến tôi hạnh phúc. Điều gì khác khiến tôi hạnh phúc? Tôi cũng cảm thấy hạnh phúc khi ăn đồ ăn ngon, nhưng tôi không thể ăn quá nhiều; tôi đã tăng cân quá nhiều rồi. Có nhiều điều bạn có thể làm, nhưng làm những điều đóng góp tích cực cho xã hội và nhân loại về cơ bản là vô hạn. Hạn chế duy nhất là năng lượng và thời gian của tôi. Vì vậy tôi chỉ cố gắng hết sức; tôi sẽ làm nhiều nhất có thể với thời gian tôi có.

Han Yang: Lưng của anh bây giờ đỡ hơn chưa?

CZ: Lưng của tôi bây giờ đỡ hơn nhiều. Tôi đã trải qua hai cuộc phẫu thuật, hai cuộc tiểu phẫu cho thoát vị đĩa đệm. Tôi đã dành khoảng hai năm để dần hồi phục và phục hồi chức năng. Tôi vẫn cảm thấy khó chịu ở lưng nếu ngồi quá lâu, và tôi vẫn cảm thấy lưng mình yếu hơn khi di chuyển, yếu hơn người bình thường. Nhưng tôi đã hồi phục đến mức có thể trượt tuyết, có thể lướt ván diều, và có thể ngồi đây một hoặc hai giờ để phỏng vấn. Nhưng hầu hết thời gian khi tôi làm việc ở nhà, tôi nằm trên giường trong khi gọi điện vào buổi sáng, với một giá đỡ nhỏ trên giường để giữ máy tính.

Kết thúc cố định của chương trình: Nên để lại tòa nhà nào

Han Yang: Vào cuối tất cả các cuộc phỏng vấn của chúng tôi, chúng tôi hỏi cùng một câu hỏi: nếu anh có thể chọn một tòa nhà trên thế giới để mô hình hóa và để lại mãi mãi, anh sẽ chọn tòa nhà nào? Đây không phải lĩnh vực của tôi; anh có thể chọn tự do. Nhiều người chọn phòng riêng của họ, trường học của họ, bất cứ thứ gì.

CZ: Tôi không phải là chuyên gia trong lĩnh vực này. Tôi nghĩ nhiều tòa nhà có ý nghĩa mô hình hóa đáng kể, nhưng từ góc độ của tôi, chúng càng cũ thì càng có ý nghĩa để mô hình hóa vì chúng càng cũ thì càng dễ xuống cấp. Như Acropolis của Athens ở Hy Lạp, và Machu Picchu ở Peru, nơi tôi chưa đến thăm. Tôi đã thấy cái ở Hy Lạp. Sau đó là Taj Mahal ở Ấn Độ, một trong Bảy kỳ quan thế giới. Tôi nghĩ những thứ này là — nhưng những thứ này đã được nhiều người mô hình hóa. Nhưng tôi nghĩ chất lượng mô hình hóa của bạn khá cao, và việc mô hình hóa chúng thêm vài lần nữa cũng không sao. Giống như bây giờ chúng ta đang ở Bhutan, những tòa nhà bạn thấy bên ngoài rất giàu văn hóa, và có nhiều tòa nhà cũ; tôi nghĩ những cái này khá tốt. Vì vậy tôi nghĩ tôi không phải là chuyên gia trong lĩnh vực này; tôi chỉ nói bất cứ điều gì xuất hiện trong đầu.

Han Yang: Được rồi, cảm ơn anh.

CZ: Cảm ơn.