Giá và doanh thu Arbitrum tăng vọt nhờ Robinhood Chain, nhưng mô hình phí Gas cao bị chỉ trích là "brain dead"

Tác giả: Nancy, PANews

Arbitrum đang trở thành một trong những bên hưởng lợi lớn nhất từ cơn sốt trên Robinhood Chain. Trong khi liên tục thu về nguồn doanh thu đáng kể thông qua chia sẻ phí, câu chuyện "bán xẻng" cũng đẩy giá ARB tăng mạnh.

Tuy nhiên, khi hoạt động giao dịch trên Robinhood Chain nóng lên nhanh chóng, mức phí Gas ngày càng tăng đã trở thành ngòi nổ cho cuộc tranh cãi giữa hai nhà đồng sáng lập Solana và Arbitrum, đồng thời đưa vấn đề làm thế nào để các blockchain công khai thương mại hóa và nắm bắt giá trị on-chain lên bàn nghị sự.

Hai tháng "thuê" gần bằng doanh thu cả năm, Arbitrum "nằm không hưởng lợi" nhờ chia sẻ phí

Robinhood kiếm tiền rầm rộ ở tuyến đầu, còn Arbitrum thì "nằm không" thu phí ở hậu trường.

Theo dữ liệu mới nhất từ arbdata, kể từ khi mainnet Robinhood Chain ra mắt vào đầu tháng 7, tổng doanh thu phí đã tăng lên 37,56 triệu USD, đạt mức cao kỷ lục, với mức tăng 362,6% trong 7 ngày qua. Tính theo trung bình năm của doanh thu phí trong 30 ngày gần đây, quy mô doanh thu hàng năm ước tính khoảng 406 triệu USD.

Robinhood Chain liên tục "in tiền" cũng giúp đối tác Arbitrum "ngồi mát ăn bát vàng". Theo thỏa thuận cấp phép hợp tác giữa hai bên, Robinhood Chain phải hoàn trả 10% doanh thu ròng của giao thức Robinhood Chain cho hệ sinh thái Arbitrum. Tính theo doanh thu lũy kế hiện tại của Robinhood Chain, khoảng 3,75 triệu USD sẽ chảy trực tiếp vào hệ sinh thái Arbitrum.

Tuy nhiên, phí mà chính mạng lưới Arbitrum kiếm được thậm chí còn thấp hơn nhiều so với phần chia sẻ từ Robinhood Chain. Dữ liệu từ DeFiLlama cho thấy, từ đầu năm đến nay, tổng phí mà mạng Arbitrum thu được là khoảng 3,87 triệu USD, trong khi phần chia sẻ doanh thu mà Robinhood Chain tạo ra chỉ trong hai tháng đã gần bằng doanh thu phí cả năm của Arbitrum.

Nhìn vào phí hàng ngày mới nhất, khoảng cách này càng trở nên rõ rệt. Trong 24 giờ qua, phí hàng ngày của Robinhood Chain đạt 2,9 triệu USD, theo tỷ lệ chia sẻ 10%, Arbitrum có thể nhận được khoảng 290.000 USD; cùng kỳ, phí hàng ngày của chính mạng Arbitrum chỉ là 12.000 USD. Nói cách khác, "tiền thuê" một ngày của Robinhood Chain đã gấp khoảng 24 lần doanh thu phí của chính mạng Arbitrum.

Hoạt động kinh doanh bán xẻng này cũng tiếp tục đẩy cao kỳ vọng của thị trường về tăng trưởng doanh thu và khả năng nắm bắt giá trị trong tương lai của Arbitrum, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy ARB tăng giá liên tục.

Dữ liệu từ CoinGecko cho thấy, trong 30 ngày qua, ARB đã tăng hơn 135,8%, đạt mức cao nhất kể từ tháng 1 năm nay. Trong giai đoạn này, mức tăng trong một ngày của ARB có lúc vượt qua nhiều tài sản chính thống, trở thành một trong những tài sản dẫn đầu đà tăng của thị trường tiền mã hóa.

Cần lưu ý rằng, khoản doanh thu mà Robinhood Chain đóng góp hiện chưa được dùng để mua lại và đốt token. Theo thỏa thuận, trong 10% doanh thu mà Robinhood Chain hoàn trả, 8% chảy vào kho bạc Arbitrum DAO, 2% chảy vào Arbitrum Developer Guild. Nói cách khác, doanh thu cao của Robinhood Chain đang tạo ra dòng tiền cho hệ sinh thái Arbitrum, nhưng dòng tiền này chưa trực tiếp chuyển hóa thành giá trị cho ARB. Thị trường thực chất đang trả tiền cho một kỳ vọng nắm bắt giá trị chưa được hiện thực hóa.

Điều đáng quan tâm hơn là ARB vẫn phải đối mặt với áp lực mở khóa token liên tục, chu kỳ mở khóa sẽ kéo dài đến tháng 3 năm 2027. Dữ liệu từ Token Unlocks cho thấy, đợt mở khóa ARB tiếp theo dự kiến diễn ra vào ngày 16 tháng 9, sẽ giải phóng khoảng 92,65 triệu ARB, trị giá khoảng 17,1 triệu USD theo giá hiện tại, chiếm khoảng 1,59% tổng cung.

Tuy nhiên, nhà đồng sáng lập Arbitrum Steven Goldfeder gần đây chỉ ra rằng thị trường có thể đang hiểu sai về nguồn cung lưu hành mới thực tế của ARB trong tương lai. Ông cho biết, việc mở khóa token của các nhà đầu tư và thành viên nhóm Arbitrum đã gần hoàn tất và sẽ được mở khóa toàn bộ vào tháng 3 năm sau. Hiện tại, phần token chưa mở khóa này chiếm khoảng 7,7% tổng cung. Đồng thời, kho bạc Arbitrum DAO hiện nắm giữ 2,84 tỷ ARB, nhưng số token này không phải là token bị khóa theo nghĩa truyền thống, mà do những người nắm giữ token lưu hành kiểm soát, việc chuyển nhượng phải được những người nắm giữ token khác bỏ phiếu phê duyệt.

Do đó, đối với ARB, tăng trưởng doanh thu từ Robinhood Chain thực sự đã mở ra không gian tưởng tượng mới về nắm bắt giá trị. Nhưng liệu hoạt động giao dịch và mức phí cao của Robinhood Chain có duy trì được hay không, liệu doanh thu chia sẻ trong tương lai có thể chảy về tay người nắm giữ ARB hay không, và áp lực mở khóa token liên tục sẽ được giải tỏa như thế nào, vẫn là những điểm mấu chốt mà thị trường cần theo dõi.

Hai nhà đồng sáng lập blockchain công khai đấu khẩu từ xa, phí Gas cao gây tranh cãi về mô hình kinh doanh blockchain công khai

Tuy nhiên, khi hoạt động giao dịch trên Robinhood Chain tăng trưởng nhanh chóng, mức phí Gas ngày càng leo thang cũng bắt đầu làm dấy lên các cuộc thảo luận trên thị trường về chi phí on-chain và mô hình nắm bắt giá trị.

Gần đây, nhà đồng sáng lập Solana Anatoly Yakovenko (Toly) đã đấu khẩu từ xa với nhà đồng sáng lập Arbitrum Steven Goldfeder về mô hình phí của Robinhood Chain. Điều thú vị là khi Robinhood quyết định tự xây dựng L2, họ từng đưa Arbitrum, Ethereum và Solana vào danh sách ứng viên, cuối cùng đã chọn Arbitrum.

Khi hoạt động giao dịch on-chain tăng trưởng nhanh chóng, phí giao dịch trung bình mỗi giao dịch của Robinhood Chain có lúc tăng vọt lên khoảng 0,4 USD, cao hơn gấp 100 lần so với Solana cùng kỳ. Toly đã chia sẻ dữ liệu liên quan và chỉ ra rằng, chỉ riêng khoản chia sẻ doanh thu 10% mà Robinhood Chain trả cho Arbitrum, quy đổi ra đã đủ để trang trải chi phí giao dịch tương đương trên Solana gấp hơn 4 lần.

Theo quan điểm của Toly, nếu Robinhood Chain ban đầu được xây dựng trên Solana, Robinhood hoàn toàn có thể chọn cách chịu phí Gas cho người dùng, giúp người dùng giao dịch gần như miễn phí Gas. Ông cho rằng, các ứng dụng front-end nên thương mại hóa trên chính người dùng và sản phẩm của mình, chứ không nên dựa vào cơ sở hạ tầng nền tảng để kiếm tiền bằng cách tăng chi phí giao dịch toàn mạng.

Toly thậm chí còn gọi mô hình hiện tại của Robinhood Chain là "brain dead" (điên rồ), và đặt câu hỏi tiếp: tại sao không để Robinhood thu phí trực tiếp từ người dùng trên App, đồng thời sử dụng cơ sở hạ tầng nền tảng chi phí thấp hơn để giảm chi phí vận hành của chính mình? Chẳng lẽ theo đuổi tắc nghẽn thấp hơn và quy mô lớn hơn nhất thiết đồng nghĩa với việc phải hy sinh doanh thu?

Theo Toly, doanh thu của lớp ứng dụng và cơ sở hạ tầng nền tảng nên độc lập với nhau. Robinhood hoàn toàn có thể thương mại hóa bằng cách thu một tỷ lệ phí nhất định ở front-end, đồng thời sử dụng blockchain như một cơ sở hạ tầng backend chi phí thấp, hiệu quả cao, thay vì biến phí giao dịch on-chain thành một phần của mô hình kinh doanh.

Đối mặt với chất vấn này, Steven Goldfeder phản bác rằng quan điểm của Toly "rất vô lý". Trên Arbitrum, Robinhood có thể giữ lại 90% doanh thu Gas; nếu sử dụng trực tiếp Solana, phí nền tảng sẽ thuộc về mạng Solana và các validator của nó. Nếu Robinhood muốn cung cấp giao dịch miễn phí Gas hoàn toàn cho người dùng, họ sẽ phải tự bỏ tiền túi. Robinhood chọn Arbitrum là để làm "chủ nhà", chứ không phải làm "người thuê nhà". Bằng cách kiểm soát sequencer của riêng mình, Robinhood có thể giữ phần lớn doanh thu phí trong tay. Quan trọng hơn, phần lớn doanh thu phí on-chain thực ra không đến từ các giao dịch do front-end của Robinhood trực tiếp khởi tạo. Nếu chỉ là một "người thuê nhà", ngay cả khi đưa những người dùng và hoạt động giao dịch này đến một blockchain công khai, họ cũng không thể hưởng lợi từ doanh thu giao dịch bổ sung phát sinh từ đó.

Tuy nhiên, Toly không công nhận cách nắm bắt giá trị này. Ông chỉ ra thêm rằng, chi phí giao dịch thực tế trên Arbitrum không chỉ là phí Gas trên sổ sách, người dùng còn phải chịu các chi phí ẩn như chênh lệch giá mua-bán và MEV. Theo ước tính của ông, chỉ riêng khoản chia sẻ doanh thu 10% mà Arbitrum thu, quy đổi ra điểm cơ bản đã vượt quá tổn thất do tấn công sandwich gây ra, thậm chí gấp khoảng 10 lần so với tổn thất đó, và điều này còn chưa tính đến ảnh hưởng của chênh lệch giá. Ông nhấn mạnh rằng, một sequencer đơn lẻ với mục tiêu tối đa hóa giá trị cổ đông về lâu dài không thể thắng được sự cạnh tranh không cần cấp phép.

Về điều này, Goldfeder cho rằng không thể chỉ so sánh phí bề mặt. Arbitrum One và Robinhood Chain sẽ chủ động ngăn chặn front-running và hầu hết MEV có hại, trong khi một số blockchain tuyên bố phí thấp hơn có thể tồn tại chi phí MEV cao hơn, bao gồm cả front-running nhắm vào nhà đầu tư nhỏ lẻ. Ông cho biết, thà trả trước các khoản phí rõ ràng còn hơn là chấp nhận các chi phí ẩn như front-running và tấn công sandwich để đổi lấy phí thấp hơn.

Steven còn cho biết, vận hành một blockchain tự thân đã là một ngành kinh doanh có lợi nhuận, và Robinhood đã chứng minh rằng họ không cần lưu lượng và khả năng phân phối của Solana. Tất nhiên, họ cũng không cần lưu lượng và khả năng phân phối của Ethereum hay Arbitrum One, chỉ có điều sự kết hợp Arbitrum + Ethereum cho phép Robinhood sở hữu và vận hành blockchain của riêng mình. Do đó, theo ông, thị trường tất nhiên có thể tiếp tục thảo luận về việc vận hành một blockchain nên áp dụng mô hình kinh doanh như thế nào và định giá phí ra sao. Nhưng vấn đề cốt lõi là: Robinhood căn bản không cần phụ thuộc vào các blockchain công khai khác, vì vậy cũng không có lý do gì để chia sẻ doanh thu do chính mình tạo ra cho các blockchain công khai khác.

Có thể thấy, cốt lõi của cuộc tranh luận giữa hai nhà sáng lập không chỉ đơn thuần là chi phí của một giao dịch, mà là hai mô hình nắm bắt giá trị blockchain công khai hoàn toàn khác nhau. Mô hình mà Toly đại diện là để blockchain công khai trở thành cơ sở hạ tầng backend chi phí thấp nhất có thể, do lớp ứng dụng trực tiếp thu phí người dùng và thương mại hóa; còn mô hình mà Goldfeder nhấn mạnh là để ứng dụng nắm quyền kiểm soát sequencer và quyền định giá phí thông qua việc tự xây dựng blockchain, giữ lại nhiều hơn doanh thu từ hoạt động kinh tế on-chain trong hệ sinh thái của chính mình.

Trên thực tế, từ góc độ kỹ thuật, phí Gas của L2 chủ yếu được cấu thành từ phí khả dụng dữ liệu (DA) của L1 và phí thực thi của L2. Trong đó, phí DA đã giảm đáng kể trong những năm gần đây, còn phí thực thi của L2 chủ yếu do Sequencer của từng bên quyết định. Điều này có nghĩa là L2 có quyền tự do định giá phí lớn hơn, có thể điều chỉnh phí thực thi theo mô hình kinh doanh của riêng mình, thậm chí giảm chi phí người dùng thông qua trợ cấp hoặc đặt mức giá thấp cố định. Nói cách khác, mức phí cao hay thấp của Robinhood Chain là một phần trong lựa chọn chủ động về mô hình kinh doanh của họ.

Tuy nhiên, khi khoản trợ cấp Gas cho người dùng ví của Robinhood Wallet kết thúc vào ngày 29 tháng 9, và các chương trình miễn giảm, trợ cấp Gas của CEX trong tương lai lần lượt rút lui, người dùng sẽ bắt đầu phải gánh chịu nhiều chi phí giao dịch thực tế hơn. Khi đó, liệu Robinhood Chain có thể duy trì mức độ hoạt động giao dịch và sự thịnh vượng của hệ sinh thái hiện tại dưới chi phí giao dịch thực tế cao hơn hay không, sẽ trở thành một bài kiểm tra sức chịu đựng đối với tính bền vững của mô hình phí cao này.