JINQIAN về 0 sau 2 giờ từ 80 triệu USD: 'Cặp coin-cổ phiếu' thành 'bẫy lừa được thiết kế riêng'

Bài gốc ｜Odaily News (@OdailyChina)

Tác giả｜Golem (@web3_golem)

Tối ngày 2 tháng 9, Robinhood Chain đã diễn ra một màn kịch hay. Meme coin ghép cặp cổ phiếu JINQIAN đạt vốn hóa 80 triệu USD chỉ trong một giờ sau khi mở bán, rồi giảm xuống còn 10 triệu USD trong giờ tiếp theo; tính đến thời điểm viết bài, vốn hóa của JINQIAN chỉ còn khoảng 3 triệu USD. Tự do tài chính hay mất trắng vốn, dường như chỉ cách nhau một ý nghĩ.

Mua cổ phiếu phát hành Meme? Bẫy lừa được thiết kế riêng của giới crypto

Để hiểu rõ chuyện gì đã xảy ra trong hai giờ đó, phải bắt đầu từ một bài đăng của KOL nước ngoài Rune.

Ngày 1 tháng 9, Rune đăng bài cho biết mình đã chi 1,8 triệu USD để mua 37,4% cổ phần của một công ty niêm yết trên Nasdaq ngoài sàn, công ty này có vốn hóa 4,8 triệu USD, giá cổ phiếu 0,12 USD, tỷ lệ bán khống 92,3%. Kế hoạch của anh ta là token hóa cổ phiếu của công ty này lên Robinhood Chain, rồi phát hành một Meme coin ghép cặp với nó, chỉ cần cộng đồng giao dịch Meme coin, nhu cầu cũng sẽ chảy sang token cổ phiếu đó, từ đó ảnh hưởng đến bên phát hành mua lượng cổ phiếu thật tương đương để kéo giá, tạo ra một đợt ép bán khống trên thị trường chứng khoán.

Chỉ riêng ý tưởng này đã khiến vô số người chơi Meme phấn khích, vì nó hoàn toàn khớp với tâm lý thích truyện sảng khoái của đám đông: "nhà đầu tư nhỏ lẻ đánh bại tổ chức", "giới crypto đánh bại Phố Wall", "chàng trai nghèo tái sinh thành nam chính tỏa sáng". Vì vậy cộng đồng đều chờ đợi một đồng coin như vậy xuất hiện. Một ngày sau, JINQIAN ra đời.

JINQIAN được ghép cặp với token cổ phiếu FAMI. Farmmi (FAMI) là một công ty niêm yết trên Nasdaq, chủ yếu bán nấm. Khi vốn hóa của JINQIAN tăng, giá token cổ phiếu FAMI trên chuỗi tăng theo, giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) trong phiên giao dịch Mỹ đã tăng lên mức cao nhất 0,47 USD, tăng hơn 300% trong 1 giờ.

Tưởng rằng JINQIAN sẽ là GameStop tiếp theo, không ngờ lại là một cái bẫy lừa được thiết kế riêng cho nhà đầu tư nhỏ lẻ trong giới crypto.

Mặc dù token FAMI có tên trùng với mã cổ phiếu của công ty niêm yết Nasdaq Farmmi, nhưng nó không phải là cổ phiếu token hóa chính thức, và tài sản này cũng không có trong danh sách hợp đồng chính thức của Robinhood. Nói cách khác, khi giao dịch JINQIAN kéo theo nhu cầu FAMI tăng, bên phát hành đứng sau có thể hoàn toàn không mua cổ phiếu Farmmi (FAMI) trên thị trường chứng khoán, và logic ép bán khống mà Rune tưởng tượng đã không diễn ra.

Sau khi JINQIAN lao dốc, Rune, người vốn đang đòi airdrop từ cộng đồng, nhanh chóng đăng bài đính chính, nói rằng các bài đăng về việc mua lại công ty niêm yết trên Nasdaq trước đó đều là "bài đăng rác" (slop post) do Claude tạo ra, tất cả đều là bịa đặt.

Kết quả đúng hết, quá trình sai hết

Lời đính chính của Rune tất nhiên là để tự bảo vệ mình, vì các nhà đầu tư chịu thiệt hại đã chuẩn bị liên hệ FBI để bắt anh ta. Tạm thời chưa đánh giá về Rune, điều thực sự cần suy nghĩ là: nếu nhu cầu giao dịch token cổ phiếu FAMI do JINQIAN tạo ra không được truyền đến thị trường chứng khoán thật, thì ai đã kéo giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) lên?

Câu trả lời vẫn là những người chơi Meme trong giới crypto. Những người chơi crypto "thông minh" muốn đi trước các nhà tạo lập thị trường và giới tinh hoa Phố Wall một bước, nên đã chủ động mua cổ phiếu Farmmi (FAMI) trước khi họ "buộc phải" mua. Farmmi (FAMI) vốn là cổ phiếu vốn hóa nhỏ, nên chỉ cần nhà đầu tư nhỏ lẻ mua vào cũng đủ khiến nó tăng vọt hơn 3 lần.

KOL tiếng Hoa 0xSun sau đó đã đăng bài phân tích rằng, trong điều kiện bình thường, logic ép bán khống cổ phiếu trên chuỗi là: nhà đầu tư nhỏ lẻ không nắm giữ token cổ phiếu mua Meme coin, đẩy giá token cổ phiếu (tài sản cơ sở của pool thanh khoản) tăng; nhà tạo lập thị trường vì có không gian chênh lệch giá sẽ mua cổ phiếu thật, rồi chuyển đổi và đúc thành cổ phiếu token hóa trên chuỗi, khiến giá neo trở lại; hành động mua cổ phiếu thật của nhà tạo lập thị trường sẽ đẩy giá cổ phiếu thật tăng, từ đó tạo ra ép bán khống.

Tuy nhiên, trường hợp JINQIAN/FAMI không như vậy. Bên dự án không tuân thủ đã phát hành token FAMI trên chuỗi và giữ quyền đúc thêm, pool thanh khoản cũng có thể chưa bị khóa. FAMI về bản chất chỉ là một token trên chuỗi trùng tên với Farmmi (FAMI). Vì bản thân công ty FAMI có vốn hóa cực thấp, nên đã kích hoạt cảm xúc trên chuỗi, nhà đầu tư nhỏ lẻ ồ ạt mua JINQIAN, kéo theo FAMI (tài sản trong pool) tăng. Một số nhà đầu tư nhỏ lẻ suy nghĩ xa hơn, trực tiếp mua cổ phiếu Farmmi (FAMI), mới khiến giá cổ phiếu tăng.

Do đó, việc giá cổ phiếu Farmmi (FAMI) tăng là một trường hợp điển hình của "kết quả đúng hết, quá trình sai hết".

Ép bán khống bằng Meme coin ghép cặp cổ phiếu có phải là luận điệu sai lầm không?

Ngôn ngữ có thể mô tả hiện thực, cũng có thể định hình hiện thực. Liệu câu chuyện "Meme coin ép bán khống Phố Wall" có thực sự đứng vững, hay cộng đồng Meme đang cố gắng chứng minh điều đó?

Ngoài JINQIAN là một trò lừa đảo thuần túy, gần đây cũng có những Meme coin ghép cặp cổ phiếu khác giương cao câu chuyện "Meme coin ép bán khống Phố Wall", điển hình nhất là BONER, vốn hóa hiện tại khoảng 44 triệu USD. BONER ghép cặp với token cổ phiếu HIMS. Hims (HIMS) là một công ty chủ yếu bán thuốc tăng cường sinh lý. KOL Meme tiếng Hoa Wang Xiaoer đã tích cực kêu gọi mua BONER, anh ta cho biết ý nghĩa tối thượng của BONER là biến việc Meme kéo giá cổ phiếu thành hiện thực, và thách thức Phố Wall.

Hành vi lợi dụng Meme coin để kéo giá token cổ phiếu liên kết về bản chất là một hình thức thao túng thị trường vòng vo và kém hiệu quả: cái gọi là "hiệu ứng dây chuyền" chẳng qua là việc nhà tạo lập thị trường hoặc bên dự án lợi dụng sự bốc đồng đầu cơ của nhà đầu tư nhỏ lẻ, bơm tiền của họ vào thị trường cổ phiếu thật để tạo ra chênh lệch giá ngắn hạn. Tuy nhiên, lực mua do cảm xúc thúc đẩy này thiếu nền tảng cơ bản, nhu cầu cực kỳ mong manh. Ngay cả khi token từng có mức chênh lệch đáng kể so với cổ phiếu thật, cuối cùng nó cũng sẽ nhanh chóng neo về giá cổ phiếu thật do cơ chế chênh lệch giá và hồi quy giá trị.

Bên phát hành token cổ phiếu trên Robinhood Chain chỉ có một và duy nhất, đó là chính Robinhood. Chỉ những người tham gia được ủy quyền (AP) mới có thể trực tiếp mua lại/hoàn trả từ Robinhood. Khi AP mua lại token cổ phiếu từ Robinhood, tiền mua lại truyền đến thị trường chứng khoán thật cũng không phải là tức thời. Ở đây không chỉ bị ràng buộc bởi thời gian giao dịch của thị trường chứng khoán Mỹ, mà còn bởi các quy trình tuân thủ, thanh toán, lưu ký.

Do đó, logic gọi là "nhu cầu giao dịch Meme coin kích thích nhà tạo lập thị trường hoặc bên phát hành mua cổ phiếu" này, đối mặt với thực tế đầu tiên là cảm xúc Meme trên chuỗi đã kết thúc cơn FOMO trong vài giờ, trong khi việc truyền tiền còn chưa bắt đầu.

Tất nhiên, liệu logic "Meme coin ép bán khống Phố Wall" có đứng vững trong thực tế hay không, có lẽ đối với người chơi Meme cũng không quan trọng — Wang Xiaoer đã có lãi chưa thực hiện hơn 800.000 USD từ BONER, trong khi chi phí chỉ là 226 USD.

Trên thế giới này, cách nhanh nhất để đoàn kết quần chúng là dựng lên một kẻ thù chung, dù chỉ là kẻ thù tưởng tượng cũng được. Đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, Phố Wall/các tổ chức luôn là "kẻ thù" đó. Kiếm được tiền từ họ hoặc ép họ làm điều gì đó luôn khiến người ta phấn khích.

Nhưng khi trả tiền cho "câu chuyện vĩ đại", xin đừng quên rằng bạn đang ở trong chiến hào Meme, nơi không có anh em, chỉ có những con quỷ hãm hại lẫn nhau.