Chủ tịch Solana Foundation: Thị trường vốn internet sẽ trở thành thị trường vốn lớn nhất

Tác giả: Lily Liu, Chủ tịch Solana Foundation

Biên soạn: Jiahua, ChainCatcher

Giá trị đang trở nên có thể lập trình.

Thị trường đang chuyển sang số hóa, tiền tệ đang chuyển sang số hóa, và tài chính đang chuyển sang internet. Mỗi lần chuyển đổi đều thay đổi cách thức giao dịch, thanh toán và đầu tư, nhưng không thay đổi bản thân tài sản; lần này, chính bản thân tài sản đang thay đổi.

Siêu chu kỳ token hóa là một quá trình dài hạn: tiền tệ, tài sản và quyền sở hữu đang dần di chuyển sang hạ tầng internet luôn trực tuyến. Nếu chỉ xem đây là một đợt tăng trưởng của thị trường, người ta sẽ bỏ lỡ sự chuyển đổi lớn hơn đằng sau nó.

Thị trường vốn internet hình thành từ đó cuối cùng sẽ trở thành thị trường vốn lớn nhất thế giới.

Siêu chu kỳ sẽ định hình lại thị trường

Vào đầu thế kỷ 21, quá trình công nghiệp hóa nhanh chóng của Trung Quốc đã đẩy hàng hóa vào một chu kỳ tăng trưởng cấu trúc kéo dài. Các nhà kinh tế gọi đó là "siêu chu kỳ": một sự thay đổi bền vững về cung, cầu và phân bổ vốn kéo dài hơn các chu kỳ kinh doanh thông thường. Hoa Kỳ vào cuối thế kỷ 19, cũng như châu Âu và Nhật Bản trong thời kỳ tái thiết sau chiến tranh, đã trải qua các chu kỳ tương tự.

Trước đây, những cú sốc như vậy thường xuất hiện từ một đầu của thị trường và lan dần; tuy nhiên, token hóa đang thay đổi thị trường đồng thời từ ba hướng: nó thay đổi ai phát hành tài sản, ai có thể đầu tư, và cách tài sản đến được với nhà đầu tư.

Bốn lực lượng ban đầu phát triển theo quỹ đạo riêng nay đang hội tụ:

Stablecoin chứng minh rằng tiền tệ có thể lưu thông trên chuỗi ở quy mô toàn cầu;

Các tổ chức tài chính đang đưa tài sản lên chuỗi;

Hạ tầng blockchain hiện có khả năng đáp ứng yêu cầu về tốc độ và chi phí của các hoạt động kinh tế thực;

AI đang tạo ra một lớp người tham gia kinh tế mới, không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu tiền tệ lập trình được.

Riêng lẻ, bốn lực lượng này đại diện cho một chu kỳ công nghệ; nhưng cùng nhau, chúng mang lại nhiều hơn một bản nâng cấp công nghệ. Trong tương lai, bất cứ thứ gì có giá trị đều có thể được token hóa, tương ứng với quyền sở hữu rõ ràng và được xác định; mọi người có thể dùng nó để huy động vốn và giao dịch các tài sản này trong một thị trường không bao giờ đóng cửa.

Bên phát hành: Năng lực phân phối quyết định định giá

Các hệ thống truyền thống ra đời trong thời đại mà việc chia sẻ thông tin và chuyển giao giá trị đều khó khăn và tốn kém. Ngày nay, hai hạn chế đó không còn tồn tại, nhưng cấu trúc thị trường hình thành từ đó vẫn còn.

Kết quả là thanh khoản vẫn bị phân mảnh. Mỗi thị trường đều có tài sản chất lượng, nhưng chúng có thể không đến được với các nguồn vốn sẵn sàng nắm giữ, vì các nguồn vốn này có thể bị giới hạn bởi các hệ thống quy định và ngưỡng đầu tư khác nhau.

Token hóa mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Địa lý không còn là rào cản: tài sản phát hành ở bất kỳ đâu đều có khả năng tiếp cận nhà đầu tư toàn cầu bất cứ lúc nào. Quy mô đầu tư cũng không còn là rào cản: các thị trường trước đây chỉ mở cho quỹ tổ chức giờ đây cũng có thể mở cho các quỹ nhỏ hơn với chi phí rất thấp.

Mô hình này thực ra đã được kiểm chứng từ hơn một thế kỷ trước. Chứng chỉ lưu ký Mỹ (ADR) đã chuyển đổi cổ phiếu nước ngoài thành dạng mà nhà đầu tư Mỹ có thể mua. Lý do các bên phát hành áp dụng cấu trúc này rất đơn giản: sau khi tiếp cận nguồn vốn sâu hơn, cùng một dòng tiền thường đạt được định giá cao hơn. Cơ chế và logic nền tảng đã được kiểm chứng từ lâu, nhưng chi phí cao và phạm vi áp dụng hẹp, đòi hỏi sự tham gia của ngân hàng lưu ký và bên khởi tạo.

Ngày nay, việc mở rộng cơ chế này ra quy mô lớn hơn về bản chất là một vấn đề kỹ thuật. Token hóa giải quyết chính xác điều này: bất kể loại tài sản hay khu vực pháp lý, nó đều có thể kết nối với cơ chế này. Trong tương lai, khả năng phân phối tài sản sẽ trở thành một phần của định giá.

Điều này đang diễn ra. Trong năm qua, tài sản thực (RWA) trị giá hàng trăm tỷ đô la đã được giao dịch trên Solana. Trái phiếu chính phủ token hóa, cổ phiếu, tín dụng tư nhân và các tài sản khác đang có được kênh phân phối và thanh khoản thông qua thị trường trên chuỗi. Đây là những dấu hiệu ban đầu cho thấy vốn có thể lưu chuyển tự do như thông tin và có thể truy cập bất cứ lúc nào.

Các tổ chức tài chính truyền thống cũng đã bắt đầu khám phá lĩnh vực này. Sở giao dịch chứng khoán New York, Tổng công ty Tín thác và Thanh toán bù trừ (DTCC), và Sở giao dịch chứng khoán London đều đang nghiên cứu các hình thức cụ thể của thị trường chứng khoán trên chuỗi.

Nhà đầu tư: Làm cho quyền sở hữu trở nên bao trùm

Cùng một hạ tầng sẽ cung cấp cho nhà đầu tư hai khả năng: có được quyền sở hữu tài sản và sử dụng tài sản để huy động vốn.

Sở hữu tài sản có thể mở ra các thị trường trước đây bị đóng do địa lý, số tiền đầu tư tối thiểu hoặc ngưỡng tư cách nhà đầu tư; sử dụng tài sản để huy động vốn cho phép tài sản đã nắm giữ thực sự phát huy chức năng: chúng có thể được dùng làm tài sản thế chấp cho khoản vay hoặc trở thành khoản đầu tư tạo thu nhập. Một lượng lớn tài sản toàn cầu tồn tại dưới các hình thức khó tài trợ hoặc thậm chí không thể cầm cố. Token hóa có thể kích hoạt khối tài sản đang ngủ yên này.

Mục tiêu này có thể được gọi là "quyền sở hữu nền tảng phổ quát": bất kỳ ai có truy cập internet đều có cơ hội sở hữu một phần giá trị do các hoạt động kinh tế tạo ra và cho phép phần tài sản đó tiếp tục tạo ra giá trị.

Điểm vào: Bất kỳ ứng dụng nào cũng có thể trở thành siêu ứng dụng

Thị trường vốn truyền thống được xây dựng xung quanh các tổ chức trung gian. Để tài sản đến được với nhà đầu tư, chúng thường cần đi qua các tổ chức được cấp phép, và mỗi khu vực pháp lý và loại tài sản thường có hệ thống trung gian riêng. Các tổ chức này thu phí khi cung cấp dịch vụ giữa hai bên trong giao dịch.

Cấu trúc này hình thành vì việc phân phối tài sản thực sự khó khăn trong quá khứ. Các rào cản của hệ thống này đến từ cả quy định và chi phí tích hợp: việc tiếp cận mạng lưới thanh toán, tổ chức lưu ký và địa điểm giao dịch thường mất nhiều năm.

Tiền tệ lập trình được giảm chi phí tích hợp xuống mức chỉ một lần gọi API. Bất kỳ ứng dụng di động hoặc web nào cũng có thể thêm chức năng thanh toán và giao dịch trên nền các tính năng hiện có. Nói cách khác, bất kỳ ứng dụng nào cũng có khả năng trở thành siêu ứng dụng.

Mạch chính thực sự là tích hợp. Thanh toán, quyết toán, phát hành tài sản và giao dịch thị trường, trước đây dựa vào các hệ thống tài chính khác nhau, giờ đây ngày càng vận hành trên cùng một hạ tầng lập trình được.

Chi phí thấp và thanh khoản chia sẻ của Solana khiến sự tích hợp này trở nên khả thi. Thanh toán tiêu dùng, quyết toán tổ chức và thị trường toàn cầu có thể vận hành trên cùng một nền tảng, cho phép thanh khoản tích lũy và hội tụ trên các kịch bản ứng dụng khác nhau thay vì bị phân tán trong các thị trường cô lập.

Đây không còn chỉ là thử nghiệm. Visa sử dụng Solana cho quyết toán USDC; PayPal đã đưa khả năng thanh toán và cấp vốn PYUSD lên mạng lưới; MoneyGram cung cấp kênh chuyển đổi giữa tiền pháp định và tài sản kỹ thuật số; Western Union đã ra mắt stablecoin USDPT trên Solana. Trong năm qua, quy mô chuyển stablecoin trên mạng lưới này đã vượt 4,7 nghìn tỷ đô la.

Bên phát hành, nhà đầu tư và điểm vào ứng dụng cũng sẽ thúc đẩy lẫn nhau: càng nhiều bên phát hành, nguồn cung tài sản càng phong phú; tài sản càng phong phú, càng thu hút nhà đầu tư; càng nhiều nhà đầu tư, thanh khoản càng mạnh và định giá càng đầy đủ, từ đó lại thu hút thêm bên phát hành. Điểm vào ứng dụng xuyên suốt toàn bộ chu kỳ: mỗi điểm vào mới mở rộng phạm vi tiếp cận của cả tài sản và vốn, trong khi mỗi tài sản mới cung cấp thêm mục tiêu cho các ứng dụng truy cập và phân phối.

AI tăng tốc chu kỳ này

AI sẽ tiếp tục tăng tốc chu kỳ này. Nó mang đến một loại người tham gia kinh tế mới cho hệ thống tài chính mà trước đây chưa từng tồn tại ở quy mô lớn: phần mềm có thể tự động hoàn thành các hoạt động kinh tế.

Với sự trợ giúp của tài sản tiền mã hóa, AI Agent có thể độc lập đánh giá nhu cầu, tìm kiếm dịch vụ, thực hiện thanh toán, nhận kết quả, rồi tiếp tục hành động mà không cần con người khởi xướng từng giao dịch. Điều này sẽ mở ra một mô hình kinh doanh mới trong đó các giao dịch được AI Agent tự động hoàn thành. AI tạo ra những người tham gia kinh tế mới, trong khi blockchain cung cấp hạ tầng tài chính lập trình được, luôn trực tuyến để những người tham gia này hoàn thành giao dịch.

AI cũng sẽ khuếch đại các hiệu ứng ba chiều nói trên. Việc xây dựng hạ tầng AI sẽ thu hút sự chú ý của thị trường đến một nhóm bên phát hành mới, vì năng lực thực tế hỗ trợ phát triển AI cần được tài trợ, điều này sẽ mang lại nguồn cung tài sản mới. AI Agent sẽ ngày càng hoạt động như những nhà đầu tư tự chủ, phân bổ vốn mà không cần can thiệp của con người; chúng cũng sẽ trở thành các điểm vào giao dịch mới.

Khi quyền sở hữu và ý định có thể được máy móc đọc hiểu, việc phân bổ tài sản và quyết toán có thể vận hành ở tốc độ máy móc. Thị trường năng lượng và hệ thống thanh toán sẽ không còn bị phân chia theo địa lý mà sẽ được xây dựng trên hạ tầng chia sẻ. Mạng lưới thanh toán với chi phí gần bằng không sẽ thay thế các mạng lưới truyền thống thu phí theo tỷ lệ dựa trên số tiền giao dịch đồng thời thêm phí cố định; thị trường luôn trực tuyến sẽ thay thế giờ giao dịch hạn chế.

Các tổ chức thực sự hiểu điều này sẽ cung cấp tài chính cho vòng năng lực thực tế tiếp theo (trung tâm dữ liệu, năng lượng và cơ sở sản xuất) hiệu quả hơn những tổ chức coi token hóa là một điều mới lạ.

Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu

So với thị trường truyền thống, khối lượng giao dịch trên chuỗi vẫn còn nhỏ; quy mô tài sản token hóa so với các đối tác truyền thống cũng nhỏ đến mức gần như không đáng kể. Mô tả này phản ánh chính xác hiện tại nhưng không thể dự đoán tương lai.

Internet đã đưa chi phí sản xuất và phân phối thông tin xuống gần bằng không. Điều tiếp theo không chỉ đơn giản là "đưa báo lên mạng", mà là những thị trường và mô hình kinh doanh hoàn toàn mới chưa từng tồn tại trước đây. Trái phiếu chính phủ token hóa đại diện cho giai đoạn "báo lên mạng": đó là một minh chứng hữu ích nhưng không phải là điểm cuối.

Đã có 5,5 tỷ người kết nối internet. Một hạ tầng tài chính có thể vận hành bất cứ lúc nào, cho mọi người và hỗ trợ mọi tài sản sẽ khiến thị trường toàn cầu lớn nhất xoay quanh vốn trở nên dễ tiếp cận. Một khi thanh khoản toàn cầu trực tuyến, sức hấp dẫn của nó sẽ mạnh đến mức không thể cưỡng lại.

Thị trường không biên giới

Cho đến nay, mọi thị trường vốn đều có ranh giới vào rõ ràng: ghế sàn giao dịch, kênh môi giới, khu vực pháp lý và giờ giao dịch cùng nhau quyết định ai có thể tham gia. Thị trường vốn internet đang dần nới lỏng các ranh giới này.

Hệ thống thực sự đảm nhận sự chuyển đổi này sẽ không chỉ là phiên bản nâng cấp của hệ thống cũ, mà là một hệ thống mới đang được xây dựng dần dần bởi từng token riêng lẻ.