SOL tăng gần 47% trong một tháng: Phân tích logic đằng sau đợt phục hồi mạnh mẽ

Tác giả: Nancy, PANews

Sau thời gian dài trầm lắng, SOL cuối cùng đã có một đợt phục hồi mạnh mẽ.

Kể từ tháng 8, SOL liên tục tăng giá, không chỉ đảo ngược chuỗi lợi nhuận hàng tháng âm kéo dài từ tháng 10/2025 mà còn ghi nhận tháng tăng mạnh nhất kể từ tháng 3/2024.

Đợt phục hồi này không chỉ do tâm lý thị trường thúc đẩy. Ngoài dòng tiền quay trở lại, các chỉ số on-chain cải thiện và nâng cấp kỹ thuật, cải cách mô hình tokenomics còn là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến giá trị dài hạn của SOL.

Tháng tăng mạnh nhất sau 10 tháng, lực mua từ tổ chức là động lực chính

Trong tháng này, SOL tăng mạnh, có lúc vượt 110 USD, mức cao nhất kể từ cuối tháng 1 năm nay.

Xét theo hiệu suất hàng tháng, SOL tăng 46,9% trong tháng 8, chấm dứt chuỗi 10 tháng giảm liên tiếp và trở thành tháng mạnh nhất trong gần một năm. Với đà phục hồi mạnh, mức giảm từ đầu năm của SOL đã thu hẹp đáng kể xuống còn khoảng 13%, trong khi mức giảm cả năm 2025 từng là 34,1%.

Dòng tiền từ tổ chức và ETF liên tục chảy vào là lực mua quan trọng thúc đẩy đợt tăng này. Gần đây, các quỹ ETF Solana giao ngay liên tục ghi nhận dòng tiền vào trong nhiều ngày. Dữ liệu từ SoSoValue cho thấy, trong tuần qua, các ETF này có dòng tiền ròng khoảng 1,36 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 11 năm ngoái. Xét theo tháng, dòng tiền vào các ETF Solana giao ngay trong tháng 8 cũng đạt mức cao thứ hai kể từ khi ra mắt.

Đồng thời, công ty quản lý ngân quỹ Solana (DAT) gần đây cũng bắt đầu tăng lượng nắm giữ SOL. Ví dụ, DeFi Development Corp mới công bố khôi phục việc mua SOL và mua thêm khoảng 19.000 SOL, chi khoảng 1,86 triệu USD, nâng tổng lượng nắm giữ lên khoảng 2,33 triệu SOL, trị giá khoảng 180 triệu USD. Solmate Infrastructure cũng tiết lộ đã mua thêm 1.000 SOL, nâng tổng giá trị nắm giữ lên trên 100 triệu USD.

Kênh tiếp cận cho tổ chức cũng đang được mở rộng. Nền tảng tiền điện tử thuộc Charles Schwab, công ty quản lý tài sản 12,6 nghìn tỷ USD, gần đây thông báo sẽ mở kênh giao dịch SOL trực tiếp, đồng nghĩa với việc ngưỡng mua SOL của các tổ chức truyền thống tiếp tục được hạ thấp.

Ngoài cải thiện về dòng tiền, các chỉ số on-chain của Solana cũng liên tục mạnh lên, nhiều chỉ số chính đạt mức cao kỷ lục.

Dữ liệu từ State of Solana cho thấy, Solana xử lý 4,48 tỷ giao dịch trong tháng 8, mức kỷ lục. Kể từ cuối tháng 12 năm ngoái, số giao dịch hàng tháng tăng khoảng 2,25 tỷ, tương đương 100,9%. Trong khi đó, dữ liệu từ RWA.xyz cho thấy tổng giá trị tài sản thực (RWA) trên Solana đã vượt 4,04 tỷ USD, số người nắm giữ RWA tăng lên hơn 355.000, cũng là mức cao kỷ lục của mạng lưới.

Hoạt động giao dịch Meme coin cũng phục hồi rõ rệt. Dữ liệu từ Blockworks cho thấy, khối lượng giao dịch giao ngay hàng tuần của Meme coin trên Solana mới đây vượt 5,24 tỷ USD, mức cao nhất kể từ cuối tháng 11/2025.

Thị trường stablecoin cũng tiếp tục mở rộng. Dữ liệu từ Artemis cho thấy, nguồn cung stablecoin trên Solana đã tăng lên 16,5 tỷ USD, tăng khoảng 4,1 tỷ USD so với 12,4 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái, tương đương 33%.

Ngoài ra, về mặt kỹ thuật cũng có nhiều tin tốt, hỗ trợ cải thiện hiệu suất mạng. Ví dụ, SIMD-0286 gần đây đã được kích hoạt trên mainnet, nâng giới hạn đơn vị tính toán mỗi khối từ 60 triệu lên 100 triệu, tăng 66% dung lượng; client Agave 4.2 trong tháng 8 đã mở theo giai đoạn nhiều nâng cấp trên mainnet, bao gồm giảm 90% phí thuê, tăng kích thước giao dịch tối đa lên 3,3 lần, và rút ngắn thời gian khối từ 400 mili giây xuống 200 mili giây theo giai đoạn.

Thay đổi quan trọng hơn ở lớp đồng thuận, kế hoạch Alpenglow dự kiến lên mainnet cùng Agave 4.3 vào khoảng tháng 10 năm nay, mục tiêu giảm thời gian xác nhận cuối cùng từ khoảng 12,8 giây xuống còn khoảng 150 mili giây, đồng thời chuyển phần lớn phiếu bầu chiếm không gian khối sang tổng hợp ngoài chuỗi, giải phóng thêm không gian cho giao dịch của người dùng thực. Nếu các nâng cấp diễn ra theo kế hoạch, tốc độ xác nhận, hiệu quả sử dụng không gian khối và hiệu suất tổng thể của Solana dự kiến sẽ được cải thiện hơn nữa.

SOL dự kiến giảm phát hành, cải cách tokenomics sắp triển khai

Yếu tố tiềm năng trực tiếp hơn và có thể ảnh hưởng lâu dài đến giá SOL đến từ việc cải thiện mô hình tokenomics.

Khi thị trường không còn sẵn sàng trả tiền cho các mô hình tokenomics "phát hành cao, mở khóa lớn, thu giữ giá trị yếu", ngày càng nhiều dự án tiền điện tử bắt đầu xem xét lại quan hệ cung cầu của token.

Trong những tháng gần đây, nhiều dự án bao gồm Ethena, Polygon, Aptos, Sushiswap, Venice và Near đang lên kế hoạch hoặc triển khai cải cách tokenomics, với các hướng chính gồm giảm áp lực mở khóa, dùng doanh thu giao thức để mua lại hoặc đốt token, điều chỉnh cơ chế lạm phát và phát hành, cũng như tối ưu hóa phần thưởng staking.

Solana cũng đang bước vào làn sóng cải cách tokenomics này.

Hiện tại, thị trường có nhiều tranh cãi về mô hình kinh tế của SOL, chủ yếu gồm tốc độ phát hành SOL vẫn còn nhanh, áp lực bán liên tục từ phần thưởng staking lớn, phí giao dịch hầu như không thay đổi theo mức sử dụng tài nguyên tính toán thực tế, thói quen khai báo thừa đơn vị tính toán gây lãng phí lịch trình, và lượng SOL bị đốt vẫn còn thấp so với lượng phát hành.

Để giải quyết các vấn đề này, cộng đồng Solana đã đề xuất hai đề xuất SIMD-550 và SIMD-553, lần lượt điều chỉnh cơ chế cung SOL theo hai hướng "phát hành ít hơn" và "đốt nhiều hơn", nhằm làm cho mô hình tokenomics gần hơn với tình hình sử dụng thực tế của mạng.

Trong đó, SIMD-550 chủ yếu giải quyết vấn đề nguồn cung SOL mới tăng quá nhanh. Đề xuất này dự kiến tăng tốc độ giảm lạm phát hàng năm từ 15% lên 30%, và rút ngắn thời gian SOL đạt mức lạm phát khởi điểm 1,5% từ khoảng năm 2032 xuống năm 2029. Theo tính toán của đề xuất, lợi suất staking danh nghĩa trong ba năm tới dự kiến sẽ giảm dần từ khoảng 5% xuống còn khoảng 2,25%.

SIMD-550 do kỹ sư của Helius đề xuất, là phiên bản đơn giản hóa của đề xuất SIMD-0411 trước đó. So với SIMD-228 trước đó có cơ chế phức tạp hơn nhưng cuối cùng không đạt đủ số phiếu do tranh cãi, SIMD-550 giảm độ phức tạp trong việc hiểu, bỏ phiếu và triển khai của cộng đồng.

Hiện tại, cuộc bỏ phiếu cho đề xuất này đã gần kết thúc, tỷ lệ tham gia khoảng 49,15%, đã vượt yêu cầu 1/3 số phiếu, trong đó 68,58% phiếu ủng hộ.

SIMD-553 giải quyết vấn đề đốt không đủ. SIMD-553 thu phí tài nguyên dựa trên đơn vị tính toán khai báo trong giao dịch và đốt toàn bộ số phí này. Đề xuất đã được phê duyệt vào tháng 7, mục tiêu tăng lượng SOL đốt hàng ngày từ khoảng 600–800 lên khoảng 7.500–9.000 SOL.

Logic cốt lõi là làm cho phí tài nguyên phù hợp hơn với dung lượng mạng được khai báo và dự trữ trong giao dịch. Hiện tại, người dùng có hành vi "khai báo thừa đơn vị tính toán", tức là giới hạn tài nguyên khai báo cao hơn đáng kể so với mức sử dụng thực tế, bộ lập lịch vẫn dự trữ không gian khối theo lượng khai báo, vừa giảm hiệu quả đóng gói, vừa khiến phí cố định hiện tại không phản ánh đầy đủ mức sử dụng tài nguyên thực tế. Do đó, đề xuất này thu phí theo đơn vị tính toán khai báo và đốt toàn bộ phí, tăng chi phí khai báo giới hạn cao sai lệch, giảm sự méo mó khuyến khích này, đồng thời khi hoạt động mạng càng sôi động, lượng SOL bị đốt cũng sẽ tăng theo.

Từ góc độ tokenomics, SIMD-550 chịu trách nhiệm giảm nguồn cung mới, SIMD-553 chịu trách nhiệm tăng đốt ở phía cung. Theo báo cáo của 21Shares, hai đề xuất dự kiến trong sáu năm sẽ giảm tổng cộng khoảng 1,4–1,5 tỷ USD phát hành ròng SOL, có thể nén lợi suất staking, đồng thời tăng độ khan hiếm của SOL và hướng dòng vốn từ staking sang DeFi và hệ sinh thái ứng dụng trên chuỗi.

Cần lưu ý rằng, cải cách tokenomics tự nó không đồng nghĩa với thu giữ giá trị, càng không có nghĩa là giá SOL chắc chắn sẽ tăng. Điều thực sự quyết định giá trị dài hạn của token là khả năng liên tục thu hút người dùng và dòng tiền thực, và để nhu cầu mạng thực tế vượt xa nguồn cung mới trong chu kỳ dài hơn.