Báo cáo Cornell: El Salvador và Venezuela dẫn đầu tỷ lệ sở hữu Bitcoin

Việc chấp nhận Bitcoin gắn liền với áp lực kinh tế

Chỉ số chấp nhận Bitcoin của Đại học Cornell cho thấy người dân ở các quốc gia có đồng tiền bất ổn, khả năng tiếp cận ngân hàng hạn chế hoặc khó tiếp cận đô la Mỹ có xu hướng sử dụng Bitcoin như một công cụ tài chính hơn là chỉ để đầu cơ.

Các nhà nghiên cứu đã khảo sát quyền sở hữu, kiến thức, niềm tin và mức độ sử dụng tại 25 thị trường. Morning Consult thực hiện khảo sát 125 câu hỏi từ ngày 16 tháng 12 năm 2024 đến ngày 10 tháng 3 năm 2025, thu thập phản hồi từ 25.880 người tham gia.

Nghiên cứu do Cornell ủy quyền, phối hợp với Viện Chính sách Công nghệ thuộc Trường Chính sách công Jeb E. Brooks, Câu lạc bộ Bitcoin Cornell, Quỹ Nhân quyền và Quỹ Reynolds.

El Salvador dẫn đầu về tỷ lệ sở hữu, với 72% người được hỏi cho biết từng sở hữu Bitcoin, theo công bố của Câu lạc bộ Bitcoin Cornell. Venezuela và Nigeria cũng ghi nhận mức độ tiếp xúc cao dù đối mặt với các điều kiện tiền tệ và quy định khác nhau.

Theo nghiên cứu, Bitcoin thường hoạt động như một "giải pháp thay thế thực dụng" tại các nền kinh tế nơi người dân gặp khó khăn trong việc bảo vệ tiền tiết kiệm, tiếp cận đô la hoặc sử dụng dịch vụ ngân hàng đáng tin cậy. Các nhà nghiên cứu liên hệ tỷ lệ sở hữu cao với nhu cầu tài chính địa phương, bao gồm lạm phát, kiểm soát tiền tệ và hạn chế tiếp cận hệ thống thanh toán quốc tế.

Một người Venezuela tham gia khảo sát mô tả Bitcoin "nhanh hơn, sạch hơn và ít rủi ro hơn" so với các phương thức khác để có được đô la Mỹ. Venezuela từ lâu đã vận hành thị trường đô la phi chính thức khi người dân tìm kiếm giải pháp thay thế cho đồng bolívar và các hạn chế trong hệ thống tài chính nước này.

Dữ liệu riêng từ TRM Labs ủng hộ mô tả của báo cáo về tài sản kỹ thuật số như công cụ tài chính thực dụng tại Venezuela. TRM xếp quốc gia này thứ 17 về hoạt động tiền mã hóa bán lẻ trong quý đầu năm 2026, ước tính khối lượng quy đổi 17,9 tỷ đô la. Dữ liệu cho thấy USDT chiếm 90,2% các giao dịch ngang hàng Binance đang hoạt động liên quan đến đồng bolívar Venezuela trong tháng 4.

Trong khi nghiên cứu của Cornell tập trung vào quyền sở hữu Bitcoin, số liệu của TRM cho thấy stablecoin neo theo đô la đóng vai trò lớn hơn trong giao dịch hiện tại tại Venezuela. TRM cho rằng xu hướng này do đồng bolívar mất giá, kiểm soát vốn, hạn chế tiếp cận ngân hàng và các thị trường trao đổi phi chính thức lâu đời của nước này.

Tại Nigeria, một người tham gia nói với các nhà nghiên cứu Cornell rằng Bitcoin đã giảm bớt khó khăn tài chính khi đi lại khắp châu Phi.

"Tôi đã đến sáu quốc gia châu Phi và không lo lắng vì biết mình có thể chi tiêu Bitcoin", người này cho biết.

Chỉ số cũng cho thấy sự khác biệt giữa các nhóm sở hữu. Nam giới có khả năng sở hữu Bitcoin cao hơn nữ giới ở mọi quốc gia khảo sát, trong khi nhóm tuổi 30 đến 44 là nhóm sở hữu ổn định nhất trong mẫu.

Thu nhập mang lại kết quả ít hơn kỳ vọng. Tại 23 trong số 25 quốc gia, người có thu nhập thấp hơn báo cáo tỷ lệ sở hữu cao nhất. Người có trình độ học vấn chính quy cao hơn dẫn đầu về mức độ chấp nhận ở mọi thị trường ngoại trừ Lebanon, theo nghiên cứu.

Quyền sở hữu tại El Salvador khác với việc sử dụng Bitcoin hàng ngày

Vị trí dẫn đầu của El Salvador trong bảng xếp hạng của Cornell diễn ra sau hơn năm năm chính phủ hỗ trợ Bitcoin. Quốc gia này đưa tiền mã hóa thành phương tiện thanh toán hợp pháp vào tháng 9 năm 2021 và ra mắt ví Chivo với ưu đãi 30 đô la Bitcoin cho người dùng.

Một người El Salvador nói với các nhà nghiên cứu Cornell rằng "không ai kiểm soát Bitcoin, nghĩa là tất cả chúng ta đều sở hữu nó", thể hiện lập luận phi tập trung đằng sau sự ủng hộ tài sản này.

Tuy nhiên, dữ liệu sở hữu của Cornell đo lường việc người được hỏi từng nắm giữ Bitcoin hay chưa, chứ không phải họ có tiếp tục dùng nó để thanh toán hay không. Sự khác biệt này quan trọng tại El Salvador vì các khảo sát địa phương gần đây ghi nhận mức sử dụng giao dịch thấp ngay cả sau khi chính phủ phân phối Bitcoin qua Chivo.

Vào tháng 8, các báo cáo mô tả việc thanh toán Bitcoin sụt giảm tại El Zonte, cộng đồng ven biển được biết đến với tên Bitcoin Beach. Người đóng góp Bitcoin Core Jon Atack cho biết một nhà hàng nhận khoản thanh toán Bitcoin đầu tiên trong tháng khi ông trả tiền bữa trưa, dù ông mô tả sự việc chỉ mang tính giai thoại chứ không phải bằng chứng về hoạt động trên toàn quốc.

Một khảo sát của Đại học Trung Mỹ được trích dẫn trong báo cáo cho thấy 8,1% người dân El Salvador dùng Bitcoin để mua hàng hóa hoặc thanh toán vào năm 2024, giảm từ 25,7% năm 2021, 21% năm 2022 và 12% năm 2023. Một cuộc thăm dò khác của Đại học Francisco Gavidia cho thấy 7,5% dùng nó cho giao dịch trong năm 2024.

Số liệu của Cornell có thể cùng tồn tại với các kết quả đó vì người được hỏi từng nhận ưu đãi Chivo hoặc từng mua Bitcoin sẽ được tính là chủ sở hữu ngay cả khi sau đó ngừng sử dụng. Chỉ số cho thấy số người từng sở hữu nhiều hơn số người đang sở hữu tại 18 trong 25 quốc gia khảo sát.

El Salvador cũng thay đổi quy định về Bitcoin sau khi đạt thỏa thuận tài trợ 40 tháng trị giá 1,4 tỷ đô la với Quỹ Tiền tệ Quốc tế vào tháng 2 năm 2025. Theo khuôn khổ sửa đổi, doanh nghiệp tư nhân có thể chọn chấp nhận Bitcoin hay không, thuế phải nộp bằng đô la Mỹ và chính phủ không còn đảm bảo chuyển đổi giữa hai loại tài sản.

Kiến thức về Bitcoin vẫn thấp dù nhận thức cao

Quyền sở hữu không phải lúc nào cũng đi kèm với hiểu biết về các tính năng cốt lõi của Bitcoin. Báo cáo cho thấy 58% người được hỏi không biết giao thức giới hạn tổng cung ở mức 21 triệu đồng.

Dữ liệu cấp quốc gia của Cornell cho thấy khoảng cách tương tự tại Hoa Kỳ. Khoảng 85% người Mỹ cho biết từng nghe về Bitcoin và 38% tự nhận có kiến thức về nó, nhưng chỉ 6% biết nguồn cung bị giới hạn ở 21 triệu. Khảo sát cũng cho thấy 24% người Mỹ được hỏi từng sở hữu Bitcoin.

Trên tất cả 25 quốc gia, người được hỏi chấm điểm tin cậy trung bình cho Bitcoin là 4,67 trên 10. Các tài sản truyền thống như vàng, bất động sản và tiền tệ quốc gia thường nhận điểm tin cậy cao hơn, trong khi 45% người tham gia xem Bitcoin có mức rủi ro tương đương cổ phiếu.

Áp lực tài chính liên quan đến tỷ lệ sở hữu và niềm tin cao hơn tại một số thị trường, theo nghiên cứu. Tại 22 trong 25 quốc gia, người không tin tưởng chính phủ có khả năng sở hữu Bitcoin cao hơn. Sự không tin tưởng vào các tổ chức tài chính cũng liên quan đến tỷ lệ sở hữu cao hơn tại 16 quốc gia.

Nhật Bản đứng ở đầu kia của bảng xếp hạng. Khoảng 88% người Nhật được hỏi cho biết chưa từng sở hữu Bitcoin, trong khi 7% báo cáo đang sở hữu. Phát hiện của Cornell xếp Nhật Bản vào nhóm các nền kinh tế ổn định, thu nhập cao, nơi hệ thống thanh toán hiện có và khả năng tiếp cận sản phẩm tài chính làm giảm nhu cầu dùng Bitcoin như một giải pháp thay thế.

Tỷ lệ sở hữu tại Mỹ vượt xa hiểu biết về nguồn cung Bitcoin

Đối với độc giả Mỹ, khảo sát tách biệt việc tham gia thị trường khỏi kiến thức kỹ thuật. Gần một phần tư người Mỹ được hỏi cho biết từng sở hữu Bitcoin ở giai đoạn nào đó, nhưng chỉ một tỷ lệ nhỏ hiểu giới hạn phát hành cố định của nó.

Kết quả cũng cho thấy mức độ chấp nhận tại Mỹ theo mô hình khác với El Salvador, Venezuela và Nigeria. Cornell liên hệ quyền sở hữu tại các thị trường hạn chế tài chính với lạm phát, khả năng tiếp cận ngân hàng và nhu cầu chuyển tiền, trong khi người Mỹ có quyền truy cập vào các sàn giao dịch được quản lý, quỹ ETF Bitcoin giao ngay và dịch vụ thanh toán bằng đô la lâu đời.

Sự quan tâm của tổ chức không nhất thiết chuyển thành việc chấp nhận tiền tệ chính thức. Một khảo sát tháng 6 năm 2025 được đề cập trong báo cáo dự trữ Bitcoin cho thấy chỉ 3% ngân hàng trung ương tham gia kỳ vọng xây dựng kho dự trữ Bitcoin chiến lược trong thập kỷ tới. Khoảng 10% dự định tăng mức tiếp xúc với tài sản kỹ thuật số, với phần lớn quan tâm hướng đến chứng khoán mã hóa thay vì tiền mã hóa.

Dự án nghiên cứu của Cornell nhận 1 triệu đô la để nghiên cứu cách người dân sống dưới chính quyền độc tài sử dụng Bitcoin và stablecoin để đảm bảo an ninh tài chính. Cùng với khảo sát 25 quốc gia, các nhà nghiên cứu đã thực hiện khoảng 250 cuộc phỏng vấn với người dùng, bao gồm chủ doanh nghiệp, người gửi kiều hối và nhà hoạt động chính trị.