Iran sẵn sàng đệ trình danh sách điều kiện mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, ưu tiên hàng đầu là chấm dứt chiến tranh Trung Đông

Iran dù đã đồng ý với Oman mở tuyến hàng hải tạm thời qua eo biển Hormuz, nhưng tuyên bố rõ ràng không thể mở cửa vô điều kiện, trừ khi Mỹ thực hiện đầy đủ mọi yêu cầu trong danh sách, bao gồm chấm dứt chiến sự tại Liban và Gaza.

Theo hãng thông tấn chính thức Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRNA), Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei cho biết, Iran và Oman đã đồng ý mở một tuyến hàng hải tạm thời xuyên qua eo biển Hormuz, một phần nằm trong vùng biển Iran, một phần nằm trong vùng biển Oman, do hai nước cùng quản lý tàu thuyền ra vào.

Tuy nhiên, ông Rezaei nhấn mạnh, đây chỉ là sắp xếp "tạm thời và hạn chế", tình hình hàng hải tương lai của eo biển vẫn phụ thuộc vào tiến triển trong thỏa thuận ngầm với Mỹ.

Ông Rezaei cho biết, chỉ khi Mỹ thực hiện các điều kiện Iran đưa ra, eo biển Hormuz mới có thể mở cửa hoàn toàn trở lại. Ông nói, Iran đã chuẩn bị một danh sách điều kiện để đệ trình lên Mỹ, yêu cầu hàng đầu là thúc đẩy chấm dứt chiến tranh ở khu vực Trung Đông, đặc biệt là chiến sự tại Liban và Gaza.

Theo CNBC, các điều kiện ông Rezaei đưa ra bao gồm Israel rút khỏi lãnh thổ Liban mà họ chiếm đóng, chấm dứt chiến tranh Gaza và ngừng các cuộc tấn công vào Syria.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm thứ Sáu cũng cho biết, việc nối lại đàm phán ngoại giao với Mỹ "không phải là không thể". Trên nền tảng mạng xã hội, ông nói rằng tiến trình ngoại giao phục hồi phụ thuộc vào việc Mỹ nhận thức được "gây sức ép sẽ không hiệu quả", đồng thời yêu cầu Washington xây dựng lòng tin, giao tiếp một cách tôn trọng, công nhận các quyền của Iran và thực hiện cam kết.

Tuy nhiên, theo The Wall Street Journal hôm thứ Năm dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề, chính quyền Trump hiện không có ý định quay lại khuôn khổ thỏa thuận ngầm đạt được với Iran hồi tháng 6, mà muốn tiếp tục quan sát liệu gây sức ép kinh tế có hiệu quả hay không. Mỹ hôm thứ Hai tuần này tuyên bố triển khai cái gọi là chiến dịch "D-Day kinh tế" nhằm vào Iran, và đe dọa các quốc gia có giao thương với Iran.

Iran: Mở cửa hoàn toàn eo biển cần đáp ứng nhiều điều kiện

Ông Rezaei nhấn mạnh, vấn đề eo biển Hormuz không thể tách rời khỏi các xung đột khu vực rộng lớn hơn. Trong bối cảnh hai bên tồn tại "sự ngờ vực sâu sắc", Mỹ phải chứng minh sự chân thành trong việc thực hiện các cam kết liên quan, thì mới có thể xây dựng lòng tin mới.

Khi nói về tình hình toàn khu vực, ông Rezaei ví Trung Đông như "một chuỗi liên kết chặt chẽ", cho rằng tình hình an ninh của một quốc gia xấu đi sẽ đẩy chi phí đầu tư ở các khu vực khác lên cao và gây tổn hại triển vọng phát triển.

Ông còn cho biết, quan hệ giữa Iran và Liban "lâu đời và bám rễ sâu", Iran sẽ tiếp tục sử dụng mọi khả năng mình có để hỗ trợ Liban.

Về tình hình Liban, ông Rezaei nói rằng Israel đã không thể tiếp tục tiến vào Beirut và vùng ngoại ô phía nam, và cho biết trong ba đến bốn tháng qua, những tổn thất mà Hezbollah Liban gây ra cho Israel, cùng với ảnh hưởng của "sự răn đe Iran", đã hạn chế khả năng hành động của Israel. Ông nói, Beirut và vùng ngoại ô phía nam là "lằn ranh đỏ" của Iran, Iran đang theo dõi tình hình "cực kỳ nghiêm túc", và cho rằng cuối cùng Israel sẽ buộc phải rút khỏi lãnh thổ Liban mà họ đã tiến vào.

Ông Rezaei nhận định, địa hình Liban khó bị kiểm soát và chiếm đóng, vì vậy Israel không thể kiểm soát hiệu quả lãnh thổ địa phương và bao vây lực lượng kháng chiến. Ông còn lấy Gaza làm ví dụ, cho rằng ngay cả khi Israel phong tỏa, họ cũng chưa đạt được mục tiêu một cách quyết định.

Đối với Syria, ông Rezaei cho rằng chính phủ Syria sẽ không tham gia vào cuộc xung đột ở Liban. Ông chỉ ra, chính phủ Syria đối mặt với nhiều thách thức, việc Israel liên tục tấn công Damascus và các khu vực lân cận cũng làm giảm khả năng họ thực hiện hành động này. Ông Rezaei nói, chính phủ Syria đã đi đến kết luận rằng "Israel đã chà đạp mọi thỏa thuận".

Mỹ nói tuyến hàng hải đã mở, nhưng lưu lượng thực tế vẫn ảm đạm

Hiện tại, có những tuyên bố khác nhau về tình hình hàng hải tại eo biển Hormuz, Mỹ và Iran mỗi bên giữ một lời.

Đầu tuần này, Iran và Oman đã thảo luận về việc thiết lập tuyến hàng hải chung tạm thời cũng như phương án rà phá thủy lôi ở eo biển. Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ Brad Cooper tối thứ Năm đăng video cho biết, quân đội Mỹ đã hỗ trợ rà phá thủy lôi ở eo biển.

Ông Cooper cho biết, trong vài tháng qua, quân đội Mỹ đã hỗ trợ khoảng 1.500 tàu thương mại, chở khoảng 750 triệu thùng dầu thô đi qua eo biển Hormuz, và nói rằng "hiện tuyến hàng hải quốc tế đã mở, đà phục hồi đang tăng lên".

Tuy nhiên, dữ liệu hàng hải vẫn cho thấy quy mô lưu thông thực tế thấp hơn nhiều so với mức trước chiến tranh.

CNBC dẫn dữ liệu mới nhất của Kpler cho biết, hôm thứ Ba chỉ có 5 tàu đi qua eo biển Hormuz, trong khi trước chiến tranh, mỗi ngày có khoảng 130 tàu đi qua tuyến đường thủy trọng yếu này.