Fed “âm thầm” mở rộng bảng cân đối: Bạn tưởng là thắt chặt, thực ra đang điên cuồng mua tín phiếu?

Nguồn gốc từQuoth the Raven, tác giả: Peter Schiff, SchiffGold

Biên dịch | Odaily News Tần Hiểu Phong (@QinXiaofeng 888 )

Phân tích dưới đây phân tích chi tiết bảng cân đối kế toán của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), bao gồm các thành phần và biến động số dư, kèm theo xu hướng lãi suất lịch sử.

Phân tích bảng cân đối kế toán

Kể từ tháng 2 năm nay, Fed đã âm thầm thực hiện nới lỏng định lượng. Tốc độ tích lũy tài sản đã chậm lại trong những tháng gần đây, thậm chí tăng trưởng âm vào tháng 8. Khi đợt nới lỏng định lượng này được khởi động lại, mục tiêu ban đầu là mua tín phiếu kho bạc để duy trì thanh khoản cao. Như biểu đồ dưới đây cho thấy, hoạt động này vẫn đang tiếp diễn — Fed đã mua ròng 29 tỷ USD tín phiếu kho bạc trong tháng 8. Sự sụt giảm ròng của bảng cân đối chủ yếu đến từ việc đáo hạn và giảm nắm giữ chứng khoán bảo đảm bằng thế chấp (MBS) và trái phiếu kho bạc kỳ hạn 5-10 năm.

Hình 1: Biến động hàng tháng theo công cụ

Kéo dài thời gian lên mười năm và tổng hợp dữ liệu theo năm, ta có biểu đồ dưới đây. Bạn nên lưu ý rằng, khi cuộc khủng hoảng tiếp theo ập đến, Fed sẽ “xóa bỏ” toàn bộ “nỗ lực khó khăn” thu hẹp bảng cân đối trước đó nhanh đến mức nào. Trước đây phải mất bốn năm để thu hẹp bảng cân đối khoảng 2,2 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, vào năm 2020, chỉ trong vài tháng đã mở rộng 3 nghìn tỷ USD, và trong hai năm mở rộng 4,5 nghìn tỷ USD.

Tính từ đầu năm đến nay, Fed đã mở rộng bảng cân đối thêm 90 tỷ USD. Dù mức tăng không lớn so với những năm trước, nhưng đáng chú ý — bảng cân đối đang tăng chứ không co lại, khiến lạm phát khó hạ nhiệt hơn.

Hình 2: Biến động hàng tháng theo công cụ

Bảng dưới đây liệt kê chi tiết hơn các hoạt động của Fed và những nỗ lực quản lý bảng cân đối gần đây.

Điểm đáng chú ý nhất là trong năm qua Fed đã tăng nắm giữ 344 tỷ USD tín phiếu kho bạc! Mức tăng này không thể xem nhẹ. Tại sao Fed lại tập trung mua tín phiếu kho bạc? Tín phiếu kho bạc thường là công cụ có tính thanh khoản cao nhất trong các đợt phát hành nợ chính phủ, vì vậy việc Fed can thiệp vì lý do thanh khoản thật khó hiểu.

Hình 3: Chi tiết bảng cân đối kế toán

Chi tiết hoạt động hàng tuần được thể hiện trong biểu đồ dưới đây. Có thể thấy rõ quỹ đạo mua tín phiếu kho bạc liên tục hàng tuần.

Hình 4: Biến động hàng tuần của bảng cân đối Fed

Biểu đồ dưới đây thể hiện số dư chi tiết các khoản cho vay và repo (Repos). Đây là các công cụ khẩn cấp được thiết lập sau sự sụp đổ của Ngân hàng Thung lũng Silicon (SVB). Hiện tại số dư của tất cả các công cụ liên quan đã về 0, nhưng như đã nêu ở trên, Fed muốn thấy thị trường repo (công cụ repo tiêu chuẩn, tức SRF) được sử dụng nhiều hơn.

Hình 5: Chi tiết các khoản cho vay

Lợi suất

Kể từ tháng 9 năm 2022, lợi suất các kỳ hạn về cơ bản dao động trong một biên độ, khoảng từ 3,25% đến 4,75%. Biên độ này đã bị phá vỡ vào tháng 6 — lợi suất kỳ hạn 30 năm dứt khoát vượt 5%, kỳ hạn 10 năm vượt 4,5%. Đây chính là lý do Bộ Tài chính can thiệp vào thị trường. Họ nhận thấy những vết nứt trên thị trường trái phiếu, có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Hình 6: Diễn biến lãi suất theo kỳ hạn

Chênh lệch đường cong lợi suất lại bắt đầu nới rộng, nghĩa là nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp cao hơn để đổi lấy việc khóa vốn USD trong thời gian dài hơn.

Hình 7: Theo dõi đường cong lợi suất đảo ngược

Biểu đồ dưới đây thể hiện đường cong lợi suất hiện tại, một tháng trước và một năm trước. Một lần nữa có thể thấy rõ đường cong lợi suất bắt đầu dốc lên, khiến hoạt động của Bộ Tài chính trở nên khó khăn hơn.

Hình 8: Theo dõi đường cong lợi suất đảo ngược

Nước ngoài giảm hứng thú với trái phiếu Mỹ

Có lẽ điều đáng lo ngại nhất là sự sụt giảm quan tâm quốc tế đối với trái phiếu chính phủ Mỹ. Tổng lượng nắm giữ trái phiếu Mỹ ở nước ngoài đã giảm từ mức đỉnh 9,4 nghìn tỷ USD trong quý đầu tiên. Trong bối cảnh Bộ Tài chính Mỹ phát hành ngày càng nhiều nợ, các nhà đầu tư nước ngoài lại không tham gia mua vào, đây chắc chắn là một tín hiệu rất xấu.

Lưu ý: Dữ liệu cập nhật chậm, số liệu mới nhất tính đến tháng 6.

Hình 9: Các nhà đầu tư quốc tế

Biểu đồ dưới đây liệt kê tình hình nắm giữ của các quốc gia chính. Trung Quốc đã giảm nắm giữ trái phiếu Mỹ xuống còn 630 tỷ USD, giảm 100 tỷ USD so với năm ngoái. Anh hiện nắm giữ trái phiếu Mỹ nhiều hơn Trung Quốc. Lượng nắm giữ của Nhật Bản về cơ bản đi ngang trong thập kỷ qua, dao động trong khoảng 1 nghìn tỷ đến 1,25 nghìn tỷ USD. Nhật Bản không thể trở thành bên bán, nếu không sẽ làm trầm trọng thêm nỗi đau. Đây cũng là một trong những lý do Mỹ can thiệp vào thị trường ngoại hối.

Hình 10: Biến động trung bình hàng tuần của bảng cân đối

Góc nhìn lịch sử

Biểu đồ cuối cùng xem xét bảng cân đối kế toán từ góc độ vĩ mô hơn. Có thể thấy rõ rằng, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, cách Fed sử dụng bảng cân đối kế toán đã thay đổi căn bản. Biểu đồ cũng làm nổi bật sự tương phản giữa mở rộng nhanh chóng và thu hẹp chậm chạp. Fed thực tế không bao giờ có thể thu hẹp bảng cân đối về mức trước đây, chỉ có thể cắt giảm nhẹ giữa các cuộc khủng hoảng, rồi lại thổi phồng nó trong cuộc khủng hoảng tiếp theo. Dựa trên diễn biến bảng cân đối của Fed, cuộc khủng hoảng tiếp theo có thể gần hơn mọi người tưởng!

Hình 11: Diễn biến lịch sử bảng cân đối Fed

Kết luận

Sau khi Warsh nhậm chức, khẩu hiệu mới xuất hiện: sau hơn năm năm nỗ lực, Fed đã sẵn sàng kiểm soát lạm phát. Nói thì dễ hơn làm. Thực chất đây là vấn đề toán học. Nếu Fed tăng lãi suất, chi phí vay của chính phủ sẽ tiếp tục tăng, điều này không thể chấp nhận được. Lựa chọn duy nhất là giữ nguyên lãi suất hoặc hạ lãi suất — họ chỉ cần một cái cớ phù hợp.

Warsh cam kết không viện cớ với mục tiêu lạm phát 2%

Chủ tịch Fed Kevin Warsh hôm thứ Sáu tuần trước tại diễn đàn Jackson Hole đã vạch rõ giới hạn đỏ về uy tín của ngân hàng trung ương, tuyên bố mục tiêu lạm phát 2% theo chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE) được cam kết lâu dài là một “mục tiêu kiên định, cố định”. Ông cho biết ổn định giá cả “không tự động đạt được... Nhiệm vụ của Fed là đạt được ổn định giá cả, không có bất kỳ lời bào chữa nào.” Các nhà đầu tư lưu ý rằng vàng đã chạm mức cao trong ngày 4.612 USD/ounce vào thứ Năm, nhắc nhở thị trường rằng nhà đầu tư vẫn đang phòng ngừa khả năng lạm phát tiếp tục cao hơn nhiều so với vùng thoải mái của Fed.

Lạm phát PCE so với cùng kỳ năm ngoái đang ở mức 3,7%, tốc độ tăng trưởng năm hóa trong sáu tháng vượt 4%. Ngay cả khi đã hạ nhiệt so với đỉnh sau đại dịch, vẫn có 54% các mặt hàng trong rổ PCE tăng hơn 3% trong năm qua, trong khi tỷ lệ này trước đại dịch chỉ là 32%. Warsh cho biết “lạm phát cao kéo dài 65 tháng” hoàn toàn là trách nhiệm của ngân hàng trung ương. Dữ liệu chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tương đương cũng cho thấy áp lực dai dẳng tương tự, cho thấy tăng trưởng giá cả chưa có cải thiện đáng kể.

Warsh gọi thị trường lao động “về cơ bản phù hợp với trạng thái toàn dụng lao động”. Đầu tư kinh doanh vào thiết bị và tài sản vô hình tăng trưởng 9%, trong đó hơn một nửa liên quan đến các dự án trí tuệ nhân tạo. Lợi nhuận của các công ty thuộc S&P 500 tăng hơn 20%, biên lợi nhuận “khá cao”. Chênh lệch trái phiếu doanh nghiệp và chênh lệch khoản vay đòn bẩy giao dịch gần mức thấp lịch sử, trong khi Khảo sát ý kiến cán bộ cho vay cấp cao (Senior Loan Officer Survey) tháng 7 cho thấy các tiêu chuẩn cho vay thương mại và công nghiệp đã được nới lỏng.

Ngoài ra, Warsh còn nói về thực tiễn truyền thông của chính Fed. Ông cảnh báo rằng hướng dẫn định hướng thông thường có thể nhốt các nhà hoạch định chính sách và người tham gia thị trường trong “phòng gương” — cả hai bên đều phản ứng với tín hiệu của nhau, thay vì phản ứng với nền kinh tế thực. Ông cho rằng lãi suất ngắn hạn nên tiếp tục là công cụ chính của chính sách tiền tệ, đồng thời bổ sung rằng các thí nghiệm bảng cân đối và các biện pháp phi truyền thống khác “nên được sử dụng càng ít càng tốt, thậm chí không sử dụng trong các tình huống khác”. Khi nhắc đến truyền thống tiền tệ trước thời kỳ nới lỏng định lượng, ông nói “tiền tệ quan trọng”, và thúc giục Fed chú ý đến lượng tiền do ngân hàng trung ương và hệ thống tài chính rộng lớn hơn tạo ra.

Warsh cũng coi trí tuệ nhân tạo là một “biến số mới” có thể ảnh hưởng đến năng suất, và chỉ ra rằng doanh số token hàng năm của hai phòng thí nghiệm AI hàng đầu đã vượt 100 tỷ USD, tăng hơn 500% so với một năm trước. Tăng trưởng năng suất nhanh hơn giúp kiềm chế giá cả trong dài hạn, nhưng tốc độ đầu tư liên quan đến AI đã làm dấy lên lo ngại về quá nhiệt, điều này cũng thể hiện qua đà tăng gần đây của vàng.

Liệu Fed có thể thuần hóa giá cả mà không khởi động một đợt chính sách phi truyền thống mới hay không vẫn còn phải chờ xem. Hiện tại, các nhà đầu tư dường như đang phòng ngừa sự bất định này bằng cách tiếp tục nắm giữ và mua vàng — tài sản đã đứng vững qua nhiều thập kỷ lạm phát và suy thoái.