Triết lý tập trung của Cronos: Bị hack không sao, rollback là xong

Tiêu đề gốc: 《Triết lý tập trung của Cronos: Bị hack không sao, rollback là xong》
Tác giả gốc: Azuma, Odaily News

Ngày 30 tháng 8, Tectonic, giao thức lending lớn nhất trong hệ sinh thái Cronos (blockchain liên kết với Crypto.com), đã bị tấn công.

Bản thân vụ tấn công không quá phức tạp: kẻ tấn công đã đẩy giá token quản trị TONIC của Tectonic (vốn có thanh khoản rất thấp) tăng khoảng 100 lần trong khoảng 20 phút, sau đó dùng số TONIC đã bị 'thổi giá' này làm tài sản thế chấp để vay các tài sản khác từ Tectonic, với tổng giá trị khoảng 75 triệu USD, trong đó khoảng 6 triệu USD đã được chuyển sang Ethereum.

Điều gây chú ý hơn cả phương thức tấn công là cách xử lý của Cronos. Sau vụ tấn công, vào tối ngày 30 tháng 8, Cronos đã tạm dừng mạng lưới (dừng ngay lập tức, bắt đầu lộ rõ dấu hiệu), ngăn chặn dòng tiền bất chính chảy ra ngoài; sau đó vào ngày 31 tháng 8, họ công bố kế hoạch khởi động lại mạng lưới, tuyên bố sẽ rollback trạng thái chuỗi về trước thời điểm Tectonic bị tấn công vào ngày 30 tháng 8, khởi động lại mạng từ độ cao khối 90896189.

Tranh cãi lớn từ việc rollback

Rollback blockchain, hiểu đơn giản là 'khôi phục' trạng thái mạng về một thời điểm trong quá khứ; các giao dịch, chuyển khoản và hoạt động hợp đồng thông minh diễn ra sau đó về nguyên tắc sẽ biến mất khỏi lịch sử chuỗi mới.

Đây cũng là lựa chọn của Cronos lần này. Xét riêng về kết quả, đây thực sự là phương án đơn giản nhất và có thể là hiệu quả nhất. Khi vụ tấn công xảy ra, khoảng 75 triệu USD tài sản bị ảnh hưởng, nhưng trước khi Cronos dừng chuỗi, chỉ có khoảng 6 triệu USD được chuyển ra ngoài thành công, phần lớn tài sản còn lại vẫn nằm trên chuỗi Cronos. Vì tiền chưa chạy mất, chỉ cần xóa toàn bộ lịch sử trên chuỗi sau vụ tấn công chỉ bằng một thao tác – về lý thuyết, phần lớn tổn thất sẽ biến mất theo.

Xét từ góc độ bảo vệ tài sản người dùng, lựa chọn của Cronos khó có thể nói là sai. Nếu không làm vậy, có lẽ chỉ có thể đành nhìn kẻ tấn công chuyển tiền đi từng lớp, chờ đội ngũ bảo mật truy vết, đóng băng, thương lượng, và cuối cùng thu hồi được bao nhiêu hoàn toàn phụ thuộc vào may mắn.

Tất nhiên, cái giá của rollback cũng rõ ràng không kém. Giao dịch của kẻ tấn công có thể biến mất, nhưng các giao dịch chuyển khoản, giao dịch, thanh toán bình thường của người dùng trong khoảng thời gian đó cũng sẽ biến mất theo. Trong sự kiện lần này, mạng Cronos khởi động lại từ độ cao khối 90896189, nhưng trước khi dừng chuỗi, mạng đã đạt đến độ cao khối 90907150, chênh lệch 10961 khối – điều này có nghĩa là tất cả giao dịch bình thường trong hơn 10.000 khối này đều đã bị hủy bỏ.

Lấy một ví dụ cực đoan: nếu bạn vô tình sử dụng mạng Cronos để chuyển tiền trong khoảng thời gian đó (ví dụ A trả tiền trên chuỗi cho B để đổi lấy hàng hóa hoặc dịch vụ của B), thì khi rollback được thực hiện, giao dịch thanh toán ban đầu bị hủy, có thể dẫn đến tình huống cực đoan là hàng hóa đã được giao nhưng tiền thanh toán lại biến mất.

Tranh cãi lớn hơn nằm ở 'tính cuối cùng (finality)'. Lý do blockchain có thể được dùng làm mạng lưới thanh toán giá trị là vì khi một giao dịch đã được xác nhận đủ, người tham gia tin rằng giao dịch đó không thể đảo ngược – số tiền bạn nhận được thực sự thuộc về bạn, và khoản thanh toán tôi thực hiện sẽ không đột nhiên biến mất sau vài giờ.

Và thao tác lần này của Cronos chắc chắn làm suy yếu 'tính cuối cùng (finality)' của nó: chỉ cần xảy ra sự việc đủ nghiêm trọng, giao dịch đã được xác nhận cuối cùng cũng chưa chắc đã là cuối cùng.

Tất nhiên, việc chọn rollback trong tình huống cực đoan không phải không có tiền lệ; trong lịch sử cũng có blockchain công khai từng sửa đổi trạng thái chuỗi thông qua điều phối cộng đồng sau các sự cố bảo mật nghiêm trọng. Nhưng vấn đề là, một khi đã mở ra cánh cửa này, rất khó tránh khỏi câu hỏi: 75 triệu USD đáng để rollback, vậy 50 triệu USD thì sao? 10 triệu USD thì sao? Hoặc, ngoài tấn công hacker, loại sự kiện nào đủ để các validator lại nhấn nút 'khôi phục'?

Đây chính là tranh cãi lớn nhất của rollback. Nó thực sự có thể giải quyết vấn đề trước mắt, nhưng cũng khiến mọi người tham gia trên chuỗi nhận ra rằng – cái gọi là bất biến, không phải là quy tắc tuyệt đối của Cronos.

Đây không phải lần đầu Cronos 'sửa đổi lịch sử'

Nếu lần rollback này còn có thể giải thích bằng 'trong tình huống đặc biệt, có cách xử lý đặc biệt', thì lùi lại một năm, thái độ của Cronos với lịch sử thực ra đã có dấu hiệu từ trước.

Năm 2021, Crypto.com từng tuyên bố rầm rộ sẽ đốt 70 tỷ CRO, giảm tổng cung từ 100 tỷ xuống còn khoảng 30 tỷ. Vụ đốt này khi đó được gọi là một trong những vụ đốt token lớn nhất lịch sử tiền mã hóa.

Rồi đến năm 2025, Cronos lại đề xuất một phương án khá trực tiếp: phát hành lại 70 tỷ CRO đã đốt và phân bổ vào quỹ dự trữ chiến lược, khôi phục tổng cung CRO về 100 tỷ. Lý do chính thức đưa ra lúc đó là 'để tái tạo thời kỳ hoàng kim của Cronos, cần đầu tư lượng vốn lớn để hỗ trợ lộ trình Cronos', bao gồm thúc đẩy mở rộng thị trường Mỹ, hỗ trợ phát triển hệ sinh thái, quá trình thể chế hóa và tiềm năng CRO ETF, v.v.

Quyết định này khi đó đã gây tranh cãi lớn. Dù sao, khi đốt đã nói rõ là 'đốt vĩnh viễn', ai mà ngờ vài năm sau lại 'phát hành thêm một lô trở lại'. Kịch tính hơn, mặc dù cộng đồng phản đối kịch liệt, nhưng khi cuộc bỏ phiếu sắp kết thúc, kết quả lại bị đảo ngược do các holder lớn tập trung bỏ phiếu, cuối cùng đề xuất được thông qua.

· Odaily chú thích: Có thể tham khảo 《CRO diễn vở kịch quản trị lố bịch nhất trong lịch sử, 70 tỷ token được tăng cung từ hư không》.

'Triết lý tập trung' của Cronos

Đặt hai sự việc này cạnh nhau, phong cách riêng của Cronos hiện ra rất rõ. 70 tỷ CRO đã đốt? Không sao, phát hành lại. 75 triệu USD bị đánh cắp? Không sao, rollback.

Cái trước sửa đổi nguồn cung, cái sau sửa đổi trạng thái trên chuỗi. Một cái khiến token đã 'đốt vĩnh viễn' xuất hiện trở lại; một cái khiến giao dịch đã xảy ra, thậm chí đã được xác nhận, biến mất khỏi lịch sử.

Cronos đều có lý do cho mỗi thao tác – phát hành lại 70 tỷ CRO là để hỗ trợ phát triển dài hạn của hệ sinh thái; rollback trạng thái chuỗi là để cố gắng thu hồi tài sản người dùng. Xét riêng lẻ, cả hai việc đều không hoàn toàn khó hiểu.

Nhưng vấn đề là, khi những việc tương tự liên tiếp xảy ra, người ta dường như khó có thể coi 'bất biến' là nguyên tắc của Cronos. Lịch sử blockchain trong mắt người khác, ở Cronos lại giống một bản nháp có thể chỉnh sửa tùy theo tình hình. Đây có lẽ chính là 'triết lý tập trung' của Cronos: quy tắc tất nhiên quan trọng, phi tập trung tất nhiên cũng quan trọng, nhưng nếu sửa quy tắc, sửa nguồn cung, thậm chí sửa lịch sử có thể giải quyết vấn đề nhanh hơn, thì cũng không cần giả vờ như mình hoàn toàn không làm được.

Rõ ràng hơn, trước những tranh cãi về tập trung hóa, Cronos dường như chưa bao giờ do dự hay che giấu.

Liên kết gốc