DeFi không sinh ra cho bạn, mà cho AI

Tác giả: Raoul Pal, nhà sáng lập Real Vision

Biên dịch: Chopper, Foresight News

Tôi dám cá với bạn rằng trong điện thoại của bạn có một chiếc ví mà bạn chưa từng mở kể từ năm 2021, bên trong vẫn còn những mảnh vụn còn sót lại từ một dự án khai thác thanh khoản đã chết từ lâu.

Nếu đúng như vậy, bạn không hề đơn độc. Đó là ấn tượng đầu tiên của hầu hết mọi người về DeFi: năm ứng dụng khác nhau, ba blockchain, một mảnh giấy ghi cụm từ khôi phục nằm trong ngăn kéo nào đó...

DeFi lẽ ra phải thay thế ngân hàng, đó là lời hứa ban đầu. Nhưng thứ bạn thực sự nhận được là một công việc bán thời gian kèm theo bảng tính, phí gas đôi khi còn đắt hơn cả lợi nhuận mà chúng quảng cáo, và một nỗi sợ mơ hồ dai dẳng đối với chiếc điện thoại của chính mình.

Nhưng liệu có khả năng nào rằng, ngay từ đầu nó chưa bao giờ được tạo ra cho bạn?

Tôi cũng như mọi người, từng nghĩ rằng thị trường tiềm năng của tiền mã hóa là tám tỷ người trên toàn cầu. Tôi đã buộc phải từ bỏ hoàn toàn giả định đó... Đối tượng của thị trường này không còn chỉ là dân số thế giới nữa.

Bởi vì giờ đây tôi đã thấy rất rõ con đường này dẫn đến đâu. Một nền kinh tế tác nhân AI đang đến: hàng tỷ tác nhân AI làm những công việc kinh tế thực sự, liên tục giao dịch với nhau ở tốc độ máy móc. Và nền kinh tế đó sẽ không vận hành qua Ngân hàng Anh, nó sẽ vận hành trên blockchain.

Bạn không thể làm nó chậm lại

Điều đầu tiên cần hiểu về nền kinh tế tác nhân là: nó không phải là một lựa chọn.

Những công ty lớn nhất hành tinh đang đổ hàng trăm tỷ đô la mỗi năm vào việc xây dựng sức mạnh tính toán AI, và hai siêu cường đứng sau họ đều coi cuộc đua này là vấn đề sống còn. Mỹ không thể chậm lại vì Trung Quốc sẽ không; Trung Quốc cũng không thể vì Mỹ sẽ không. Bên dưới cuộc đua này là lý do mà tôi đã trình bày trong cuốn sách "Everything Code": các nước phát triển đang già hóa và gánh nặng nợ nần, lực lượng lao động đang thu hẹp, và tăng trưởng mà nợ phụ thuộc vào không thể được tạo ra bởi sức người nữa. Chúng ta không chỉ muốn những tác nhân này. Chúng ta cần chúng, hàng trăm triệu, rồi hàng tỷ, để làm những công việc kinh tế thực sự.

Vì vậy, bất kể mọi người nghĩ gì, làn sóng này chắc chắn sẽ đến. Câu hỏi duy nhất là: nó chạy trên nền tảng nào. Trong lĩnh vực tài chính, tỷ lệ giữa danh tính phi con người và con người đã đạt 96 trên 1, và đó mới chỉ là những robot dịch vụ vụng về... tổ tiên của những thứ sắp xuất hiện. Stripe đã viết trong thư thường niên hồi tháng 2 rằng các tác nhân có thể sẽ sớm đảm nhận phần lớn giao dịch trên internet, và chúng ta sẽ cần những đường ống có thể hỗ trợ một triệu, thậm chí một tỷ giao dịch mỗi giây. Hệ thống tài chính hiện tại của chúng ta không thể gánh nổi nền kinh tế sắp tới, đó là một sự thật.

Hãy đọc bản mô tả công việc này

Vậy DeFi đóng vai trò gì ở đây? Hãy quay lại chiếc ví mà bạn không còn mở nữa. Trong suốt một thập kỷ, mọi người đều đánh giá DeFi như một sản phẩm tiêu dùng và chấm điểm nó là "thất bại", bởi vì tất cả chúng ta đều mặc định rằng: người vận hành nó phải là bạn. Bây giờ, hãy nhìn lại xem thứ này thực sự đòi hỏi gì ở người vận hành nó.

Bạn cần theo dõi các vị thế trên nhiều giao thức 24/7, vì thị trường không bao giờ đóng cửa. Khi thị trường biến động, bạn phải tái cân bằng trong vài giây. Bạn phải thực hiện các thao tác nhiều bước đồng thời trên thị trường cho vay, sàn giao dịch và các địa điểm phòng hộ. Không bao giờ hoảng sợ khi giá giảm, không bao giờ tham lam khi giá tăng, không bao giờ ngủ, và không bao giờ mắc lỗi gõ nhầm số lúc ba giờ sáng.

Không có con người nào trên hành tinh này đáp ứng được yêu cầu đó, và đó không phải là một khiếm khuyết về tính cách. Chúng ta tiến hóa để trốn tránh sư tử, không phải để quản lý tỷ lệ thế chấp suốt đêm. Đó là lý do tại sao tôi đã nói trong nhiều năm: trong các tài sản biến động, đòn bẩy là kẻ thù của bạn; đối với 99% mọi người, một vị thế giao ngay với khung thời gian dài hạn là đủ.

Nhưng hãy giao cùng bản mô tả công việc đó cho một tác nhân, và nó không còn là một công việc nữa. Giám sát liên tục, tái cân bằng tức thời, thực thi không cảm xúc, không cần ngủ... đó chỉ là những gì phần mềm vốn dĩ làm được. Trong bản tin "Global Macro Investor" tháng 3, tôi đã viết thẳng: "DeFi không phải để con người khai thác lợi nhuận. Nó là cơ sở hạ tầng ngân quỹ cho các tác nhân: vay, trao đổi và phòng hộ ở tốc độ máy móc, hoàn toàn không có sự can thiệp của con người."

Cần phải nói rõ rằng, mười năm trước không ai ngồi xuống và thiết kế DeFi dành riêng cho máy móc. Những người xây dựng nghĩ rằng họ đang xây dựng cho con người. Nhưng hãy nhìn vào những gì hệ thống này đòi hỏi ở người vận hành, nó gần như được sinh ra cho máy móc vậy.

Bởi vì những gì tác nhân cần chính là hình ảnh phản chiếu của mọi thứ khiến bạn khổ sở trong DeFi. Nó không có giờ làm việc, vì vậy một thị trường không bao giờ đóng cửa không phải là gánh nặng đối với nó, mà là nền tảng. Nó không thể có tài khoản ngân hàng, vì không có ngân hàng nào có thể mở tài khoản cho một đoạn phần mềm, cũng không thể thanh toán một phần nhỏ của một xu trong 300 mili giây. Thứ nó cần là tiền không có người gác cổng, không có sự chờ đợi.

Mọi thứ sẽ được xây dựng lại

Vậy thực tế đó trông như thế nào? Tôi tin rằng mọi chức năng tài chính mà chúng ta vận hành ngày nay sẽ được xây dựng lại trên blockchain, với các tác nhân được nhúng vào bên trong. Lát cắt rõ ràng nhất để nhìn thấy tất cả những điều này là chức năng nhàm chán nhất: ngân quỹ.

Hãy để một tác nhân xử lý thanh toán cho doanh nghiệp. Để làm tốt công việc đó, nó phải nắm giữ tiền; và một khi nó nắm giữ tiền với động cơ lợi nhuận, nó sẽ đối mặt với câu hỏi lâu đời nhất của giới tài chính: Tôi nên làm gì với số dư tài khoản? Vì vậy, nó chắc chắn sẽ đưa vốn vào hoạt động. Nó sẽ cho vay số tiền nhàn rỗi. Khi cần tiền cho một cơ hội tốt hơn, nó sẽ đi vay. Nó sẽ trao đổi giữa các token mà nó nhận được, và phòng hộ cho những tổn thất mà nó không thể chịu đựng.

Tất cả những hoạt động này sẽ diễn ra ở đâu? Không phải ở ngân hàng, cũng không phải ở bất kỳ nơi nào giống ngân hàng. Chính tại điểm này, "phi tập trung" trong DeFi không còn là ý thức hệ, mà trở thành một yêu cầu kỹ thuật. Những tác nhân này sẽ giao dịch ở tốc độ mà không trung gian con người nào có thể giám sát... không có nhân viên tuân thủ nào có thể phê duyệt một triệu đối tác mỗi giây, không có trung tâm thanh toán bù trừ nào có thể mất hai ngày để thanh toán một vị thế chỉ tồn tại trong một phần năm giây. Cấu trúc duy nhất có thể vận hành là hợp đồng thông minh: các quy tắc được viết trong mã, thực thi đúng theo mã. Không cần cấp phép, không bao giờ ngừng hoạt động.

Máy móc không có thói quen

Còn một chi tiết nữa, vì nó cho bạn biết giá trị cuối cùng sẽ nằm ở đâu. Con người chọn một blockchain và ở lại, vì thói quen, cộng đồng, vòng tròn xã hội. Tác nhân không chọn gì cả. Nó sẽ luôn định tuyến mọi hoạt động đến đường ray nhanh nhất, rẻ nhất tại thời điểm đó. Áp lực liên tục này sẽ đẩy phí của toàn bộ hệ thống về không.

Phí giảm liên tục chỉ là tin xấu nếu bạn coi một blockchain là một doanh nghiệp bán giao dịch. Nó không phải vậy, nó là cơ sở hạ tầng cạnh tranh để thu hút hoạt động, và blockchain chiến thắng sẽ được sử dụng gần như miễn phí, đồng thời thanh toán nhiều giá trị hơn bất kỳ thứ gì trong lịch sử tài chính.

Một nền kinh tế vận hành mà không cần chúng ta

Bây giờ hãy kéo ống kính ra xa nhất, vì đây không còn là câu chuyện tiền mã hóa nữa, mà là một câu chuyện kinh tế.

Tôi tin rằng trong vài năm tới, phần lớn giao dịch kinh tế trên hành tinh sẽ trở nên vô hình đối với con người. Đây không phải là bí mật... chỉ là nó diễn ra giữa các máy móc, ở tốc độ máy móc, với quy mô mà chúng ta không thể tham gia.

Vấn đề là mọi mô hình kinh tế mà chúng ta có đều giả định một nền kinh tế vận hành ở tốc độ con người: giá trị tích lũy qua các quý và các sự nghiệp, rồi bị phá hủy trong những vụ sụp đổ đủ chậm để người ta xem trên TV. Còn bây giờ, vốn có thể được huy động ở tốc độ máy móc, đổ vào những cơ hội chỉ tồn tại trong vài mili giây, được vận hành bởi những người tham gia không bao giờ ngừng giao dịch. Giá trị được tạo ra và phá hủy nhanh hơn bất kỳ khả năng hiểu nào của con người. GDP có thể tăng vọt 30% trong một tháng. Chúng ta thậm chí còn chưa biết điều đó có nghĩa là gì. Nó phá vỡ toàn bộ công thức kinh tế.

Đây chính là cái mà tôi gọi là "khoảnh khắc kỳ dị", điểm mà nền kinh tế bắt đầu thay đổi với tốc độ mà con người không thể thích ứng. Mọi thứ trong bài viết này đều là một bậc thang dẫn đến nó, và những đường ray đang được đặt xuống hiện nay chính là nơi nó sẽ xảy ra.

Điều này có ý nghĩa gì với bạn

Tôi nghĩ điều chính yếu là một sự giải thoát. Bạn có thể nghỉ hưu khỏi công việc lúc hai giờ sáng đó rồi. Bạn chưa bao giờ được định sẵn để trở thành người vận hành cỗ máy này, cũng như bạn chưa bao giờ cần phải tự định tuyến email của mình. Chiếc ví mà bạn không còn mở nữa không phải là bằng chứng về sự thất bại của công nghệ; nó chứng minh rằng: loài sai lầm đã từng ngồi ở bảng điều khiển.

Và cách để tham gia chưa bao giờ là đánh bại robot về lợi nhuận. Đây lại là cùng một kết luận mà tôi đã rút ra từ mọi hướng: giá trị lắng đọng ở lớp nền tảng mà tất cả các hoạt động này thanh toán trên đó. Khi hàng tỷ ngân quỹ tác nhân vay, bảo toàn và phòng hộ mỗi giây, ngày đêm, thì mạng lưới chịu tải những hoạt động đó sẽ trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất hành tinh, và một phần nhỏ của nó, bất kỳ ai có điện thoại đều có thể mua được.

Tôi sẽ không nói cho bạn biết blockchain nào sẽ thắng, cũng không nói khi nào bước ngoặt sẽ đến. Tôi đã ở trong thị trường này mười ba năm, và đã gột bỏ được sự kiêu ngạo dự đoán đó. Điều tôi muốn nói với bạn chỉ là một khuôn khổ: đừng đánh giá DeFi dựa trên việc nó có hữu ích cho bạn hay không, hãy bắt đầu nhìn xem nó thực sự được xây dựng cho ai. Bởi vì chúng đang vận hành ngay lúc này, và phần lớn ở những nơi bạn không nhìn thấy.

Bạn không cần phải làm việc ở tốc độ máy móc, bạn chỉ cần sở hữu cơ sở hạ tầng mà máy móc cần để vận hành.