Thanh khoản cải thiện: Trái phiếu, vàng và Bitcoin cùng tăng, vì sao cổ phiếu công nghệ tiếp tục giảm?

Ngày 25 tháng 8, thị trường chứng khoán Mỹ xuất hiện một tổ hợp không mấy phổ biến: trái phiếu chính phủ Mỹ, vàng và Bitcoin đồng loạt tăng, đồng USD duy trì sức mạnh, giá dầu thô giảm, còn cổ phiếu công nghệ tiếp tục chịu áp lực.

Biến số cốt lõi thúc đẩy thị trường đến từ hai tín hiệu chính sách mà Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đưa ra. Một mặt, thị trường đồn đoán Bộ Tài chính có thể sử dụng tiền mặt trong Tài khoản chung của Bộ Tài chính (TGA) để tài trợ cho việc mở rộng mua lại trái phiếu chính phủ dài hạn; mặt khác, trọng tâm chính sách của Mỹ đối với Iran tạm thời chuyển sang trừng phạt kinh tế thay vì leo thang hành động quân sự.

Hai thông tin này cùng lúc kéo lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài và giá dầu xuống thấp, đồng thời hỗ trợ cho vàng và tài sản mã hóa. Tuy nhiên, chứng khoán Mỹ không vì thế mà tăng toàn diện, sự điều chỉnh của các lĩnh vực AI và bán dẫn vẫn đang kéo chỉ số Nasdaq đi xuống.

TGA trở thành biến số mới của thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ

Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ đã công bố mở rộng mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 đến 30 năm, thị trường ban đầu hiểu đây là một hình thức điều chỉnh kỳ hạn tương tự như "Operation Twist": Bộ Tài chính tăng phát hành tín phiếu ngắn hạn, đồng thời mua lại trái phiếu dài hạn để thay đổi cơ cấu kỳ hạn nợ.

Thay đổi mới nhất là Bộ Tài chính có thể không cần dựa vào nguồn tài trợ từ phát hành nợ ngắn hạn mới, mà trực tiếp sử dụng tiền mặt TGA gửi tại Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Chuyên gia chiến lược lãi suất của Morgan Stanley, Martin Tobias, ước tính Bộ Tài chính có thể rút từ 80 tỷ đến 200 tỷ USD từ TGA để mở rộng mua lại trái phiếu. So với quy mô mua lại đã công bố hiện tại, nguồn vốn tiềm năng này rõ ràng lớn hơn nhiều, do đó được một số nhà giao dịch coi là "công cụ mạnh hơn" để Bộ Tài chính ổn định thị trường trái phiếu dài hạn.

Chịu ảnh hưởng này, trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài dẫn đầu đà tăng, đường cong lợi suất có xu hướng phẳng hơn. Đồng thời, định giá của thị trường về khả năng tăng lãi suất vào năm 2026 lại tăng nhẹ lên khoảng 27,4 điểm cơ bản, cho thấy đà tăng của trái phiếu dài hạn trong ngày chủ yếu đến từ thay đổi cung cầu và kỳ vọng chính sách, chứ không phải thị trường đột ngột chuyển sang giao dịch nới lỏng toàn diện.

Cần lưu ý rằng việc sử dụng TGA để tài trợ cho mua lại hiện vẫn chỉ là thông tin truyền thông và suy đoán của thị trường, chưa thể coi là sắp xếp đã được xác nhận của Bộ Tài chính. Ngay cả khi được thực hiện, tác động trực tiếp của loại hoạt động này chủ yếu là cải thiện thanh khoản, điều chỉnh cơ cấu trái phiếu có thể giao dịch trên thị trường, chứ không đồng nghĩa với nới lỏng định lượng của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Mua lại có thể ổn định thanh khoản, khó giải quyết áp lực lãi suất dài hạn

Phố Wall vẫn còn bất đồng rõ rệt về việc liệu mua lại có thực sự kéo lãi suất dài hạn xuống hay không.

Các tổ chức như Goldman Sachs và Wells Fargo cho rằng việc mở rộng mua lại chưa chạm đến nguyên nhân chính khiến lợi suất dài hạn tăng gần đây. Chuyên gia chiến lược của Goldman Sachs, George Cole và William Marshall, chỉ ra rằng ngay cả khi quy mô mua lại được mở rộng hơn nữa, cũng chưa chắc đủ để thiết lập lại đáng kể mức lãi suất.

Áp lực gần đây lên trái phiếu chính phủ Mỹ dài hạn vẫn là kết quả của sự kết hợp giữa thâm hụt tài khóa, nguồn cung trái phiếu chính phủ, độ dai dẳng của lạm phát và phần bù kỳ hạn. Bộ Tài chính có thể cải thiện thanh khoản của một số trái phiếu cũ thông qua mua lại, và cũng có thể tối ưu hóa cung cầu ở mức biên, nhưng không thể trực tiếp giảm nhu cầu tài trợ của chính phủ.

Các chuyên gia chiến lược của Société Générale, Deutsche Bank và Scotiabank dự kiến khi lợi suất dài hạn tiếp tục tăng so với lợi suất ngắn hạn, đường cong lợi suất vẫn có thể dốc lên trở lại. Điều này cũng giải thích tại sao "danh mục cổ phiếu lạm phát đình trệ" do Goldman Sachs xây dựng gần đây liên tục mạnh lên: thị trường một mặt giao dịch kỳ vọng chính sách ngắn hạn hỗ trợ, mặt khác vẫn đang định giá cho rủi ro tài khóa và lạm phát dài hạn hơn.

Do đó, kỳ vọng mua lại TGA giống như việc bổ sung thêm một lớp bảo vệ thanh khoản cho thị trường trái phiếu dài hạn, chứ không phải đảo ngược hoàn toàn xu hướng lãi suất.

Rủi ro Iran tạm thời chuyển sang chiến tranh kinh tế, giá dầu giảm bớt phần bù rủi ro

Giá dầu giảm đến từ một manh mối chính sách khác.

Nhiều báo cáo cho thấy, dưới sự bảo vệ của Mỹ, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz đang phục hồi. Axios dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết khoảng 40 tàu chở dầu, chở khoảng 16 triệu thùng dầu thô, đã rời eo biển Hormuz qua luồng phía nam vào tối thứ Sáu. Dữ liệu của Kpler cho thấy cuối tuần có thêm 30 tàu đi qua eo biển này và 83 tàu đi qua eo biển Mandeb.

Mặc dù phía Iran nghi ngờ quy mô lưu thông nói trên, thị trường dầu thô tạm thời lựa chọn tin vào tín hiệu phục hồi vận tải biển.

Văn phòng Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh sau đó báo cáo một tàu chở dầu của Saudi Arabia bị tấn công ở Biển Đỏ, giá dầu có lúc phục hồi ngắn. Tuy nhiên, sau khi Bessent tuyên bố sẽ phát động "D-Day kinh tế" chống lại Iran, tập trung tấn công các tổ chức bên thứ ba mua và vận chuyển dầu Iran, giá dầu lại giảm trở lại.

Thị trường hiểu phát biểu này là Mỹ ở giai đoạn hiện tại nghiêng về sử dụng trừng phạt thứ cấp để siết chặt doanh thu dầu mỏ của Iran, thay vì trực tiếp mở rộng hành động quân sự. So với việc phá hủy thêm cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc phong tỏa tuyến hàng hải, trừng phạt kinh tế có tác động tức thời tương đối hạn chế đến nguồn cung dầu thô vật chất toàn cầu.

Tuy nhiên, định giá lạc quan này vẫn còn mong manh. Iran trong quá khứ từng né tránh trừng phạt thông qua đội tàu bóng tối và thương mại trung gian, và cũng đã đe dọa trả đũa các quốc gia ủng hộ kế hoạch của Mỹ. Một khi vận tải biển lại bị cản trở, phần bù rủi ro dầu thô vẫn có thể nhanh chóng tăng trở lại.

Dầu thô giảm, áp lực lạm phát sản phẩm tinh chế chưa được giải tỏa

Giá dầu thô giảm cũng không có nghĩa là rủi ro lạm phát năng lượng đã biến mất.

Rủi ro vận tải biển ở eo biển Hormuz và Biển Đỏ vẫn đang ảnh hưởng đến vận chuyển sản phẩm tinh chế, các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine thì hạn chế nguồn cung nhiên liệu của Nga. Đồng thời, năng lực lọc dầu toàn cầu trở thành nút thắt nguồn cung mới, giá các sản phẩm tinh chế như dầu diesel so với dầu thô vẫn ở mức cao.

Ban lãnh đạo TotalEnergies cho rằng khi các lô hàng dầu thô dần đi qua eo biển Hormuz, triển vọng giá dầu thô có xu hướng giảm; nhưng do nguồn cung sản phẩm tinh chế vẫn eo hẹp, giá các sản phẩm như dầu diesel, xăng có thể tiếp tục duy trì sức mạnh.

Điều này có nghĩa là khâu truyền dẫn lạm phát năng lượng đang thay đổi: lo ngại của thị trường về thiếu hụt dầu thô đã dịu bớt, nhưng nút thắt lọc dầu và vận tải biển vẫn có thể thông qua giá sản phẩm tinh chế ảnh hưởng đến chi phí doanh nghiệp và lạm phát của người dân.

Lãi suất giảm không cứu được cổ phiếu công nghệ

So với đà tăng của trái phiếu, vàng và Bitcoin, chứng khoán Mỹ có sự phân hóa rõ rệt.

Cổ phiếu công nghệ Hàn Quốc dẫn đầu suy yếu, kế hoạch hoàn trả cổ đông lớn nhất từ trước đến nay mà Samsung công bố vẫn thấp hơn kỳ vọng thị trường, sau đó áp lực lan sang các lĩnh vực bán dẫn và AI của Mỹ. Các chỉ số chính của chứng khoán Mỹ phần lớn giảm, chỉ có chỉ số Dow Jones tăng nhờ sự dẫn dắt của nhóm cổ phiếu tài chính; chỉ số Nasdaq nằm trong nhóm giảm mạnh nhất.

Về lĩnh vực, tiêu dùng thiết yếu và tài chính tương đối chống chịu tốt, công nghệ và năng lượng đều giảm hơn 1%. Các lĩnh vực giao dịch AI chính như truyền thông quang, bán dẫn nhìn chung suy yếu.

Nvidia đã giảm bảy phiên liên tiếp, chuỗi giảm dài nhất kể từ tháng 9 năm 2022, chênh lệch hoán đổi vỡ nợ tín dụng của hãng cũng tăng lên mức cao lịch sử. Khi báo cáo tài chính của Nvidia, hội nghị thường niên của các ngân hàng trung ương tại Jackson Hole và các thông tin chính sách của Mỹ dồn dập đến, dòng vốn đang chủ động giảm mức độ rủi ro.

Đáng chú ý là biến động chỉ số tăng lên khi thị trường chung giảm, nhưng biến động cổ phiếu riêng lẻ lại giảm xuống. Sự phân kỳ này cho thấy nhà đầu tư lo ngại nhiều hơn về rủi ro hệ thống ở cấp độ chính sách vĩ mô và cấp độ ngành, chứ không phải sự kiện đột ngột của một công ty cụ thể.

Nhìn tổng thể, chủ đề chính của thị trường ngày hôm đó không đơn giản là giao dịch trú ẩn an toàn hay nới lỏng. Kỳ vọng mua lại của Bộ Tài chính cải thiện cung cầu trái phiếu dài hạn, rủi ro Iran hạ nhiệt kéo giá dầu xuống, vàng và Bitcoin hưởng lợi từ lợi suất thực giảm và bất ổn chính sách. Nhưng cổ phiếu công nghệ không phục hồi theo, cho thấy giao dịch AI đang chuyển từ giai đoạn dẫn dắt bởi thanh khoản sang giai đoạn kiểm chứng tập trung về lợi nhuận, định giá và lợi nhuận trên chi tiêu vốn.