Phỏng vấn với chuyên gia tư vấn của Bitwise: Đừng mua nhà, hãy mua Bitcoin.

Biên soạn và dịch bởi: Deep Tide TechFlow

Khách mời: Jeff Park, chuyên gia tư vấn của Bitwise.

Người dẫn chương trình : Kevin Follonier

Nguồn podcast: When Shift Happens

Tựa gốc: Tại sao mua nhà là khoản đầu tư tồi tệ nhất bạn có thể thực hiện - Cố vấn Bitwise - Jeff Park | E167

Ngày phát sóng: 16 tháng 4 năm 2026

Tóm tắt các điểm chính

Jeff Park, một chiến lược gia vĩ mô kỳ cựu và cố vấn của Bitwise, tin tưởng chắc chắn rằng hệ thống tài chính hiện tại đã mất đi sự phù hợp đối với giới trẻ, đặc biệt là trong bối cảnh giá nhà ở cao và tiềm năng của trí tuệ nhân tạo trong việc thay thế toàn bộ một thế hệ việc làm. Ông lập luận rằng bất động sản về cơ bản là một tài sản giảm giá trị, trong khi Bitcoin đại diện cho nơi trú ẩn tài chính an toàn tối ưu. Hơn nữa, ông dự đoán rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo sẽ thúc đẩy làn sóng chấp nhận Bitcoin lớn nhất trên toàn cầu.

Ông đề xuất rằng "Phong trào Chiếm lĩnh AI" sẽ là một bước ngoặt quan trọng đối với Thế hệ Z và Alpha. Vào thời điểm này, cả hai thế hệ sẽ khám phá ra tiềm năng của Bitcoin thông qua một "khoảnh khắc giác ngộ" tương tự như những gì thế hệ Millennials đã trải qua trong cuộc khủng hoảng tài chính. Thông qua quá trình này, họ sẽ hiểu sâu sắc hơn về bản chất của tài sản kỹ thuật số và đầu tư.

Hơn nữa, Jeff rất lạc quan về tiềm năng của việc mã hóa bất động sản. Ông tin rằng mã hóa có khả năng thay đổi căn bản hệ thống tài chính hiện tại và cung cấp các cơ hội đầu tư công bằng hơn cho người dân bình thường.

Phần này sẽ khám phá cách những thời điểm quan trọng này đã ảnh hưởng đến sự hiểu biết của chúng ta về tài sản kỹ thuật số và đầu tư, cũng như tác động tiềm tàng sâu rộng của chúng trong tương lai.

Tóm tắt các quan điểm chính

Sự thật về bất động sản và sự giàu có

• "Lý do giá nhà tăng cao không phải vì bản thân giá trị nhà cửa tăng lên, mà là do đồng đô la Mỹ mất giá. Nhà cửa là tài sản giảm giá trị, và luật thuế đã quy định rõ ràng rằng bạn có thể khấu trừ khấu hao trong vòng 20 đến 30 năm – chúng ta đã biết từ lâu rằng nhà cửa là tài sản giảm giá trị."
• "Giá nhà trung bình ở Manhattan thực tế không tăng trong thập kỷ qua; nó vẫn giữ nguyên. Điều thực sự tăng lên là giá của các căn penthouse được sử dụng như công cụ tích trữ tài sản—chúng hầu như không có người ở, chỉ là một con số trên bảng cân đối kế toán của người giàu."
• "Tuổi trung bình của những người nộp đơn xin vay thế chấp mua nhà ở Hoa Kỳ năm nay là 59. Đây không phải là lần đầu tiên mua nhà mà là mua căn nhà thứ ba hoặc thứ tư. Và những người này đang cạnh tranh với những người 25 tuổi muốn mua căn nhà đầu tiên của họ."
• “Ở New York, thuê nhà là lựa chọn kinh tế đúng đắn. Khi sở hữu nhà, bạn phải trả thuế, phí quản lý, phí bảo trì, bảo hiểm thế chấp và bảo hiểm tài sản. Lợi nhuận ròng dưới 2%, và đôi khi còn dưới 1%. Bạn thà bỏ số tiền đó vào quỹ thị trường tiền tệ còn hơn.”
• “Hiện nay đã có một cách tốt hơn để lưu trữ tài sản mà không cần bảo trì, không chiếm không gian vật lý, không bị đánh thuế hàng năm và bạn không phải lo lắng về việc tài sản của mình bị tịch thu sau khi bị chính phủ niêm yết – đó là Bitcoin.”

Về Trí tuệ Nhân tạo và phong trào "Chiếm đóng AI"

• “Chúng ta chưa từng chứng kiến một công nghệ nào mang tính đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), vốn có tiềm năng thay thế hoàn toàn lao động đồng thời giúp các công ty đạt được lợi nhuận kỷ lục. Amazon đã sa thải 30.000 người và thị trường chứng khoán đạt mức cao kỷ lục – đây là minh họa rõ ràng nhất cho hiện tượng 'sụp đổ giá cả tự do'.”
• "Trí tuệ nhân tạo đang tước đoạt khả năng đưa ra quyết định tự chủ của con người. Mỗi cuộc cách mạng công nghệ trong lịch sử—điện, máy bay, bưu điện—đều đã khuếch đại khả năng của con người, và trí tuệ nhân tạo có tiềm năng trực tiếp loại bỏ 'công việc' đối với con người."
• "Bản chất của trí tuệ nhân tạo (AI) là tập trung hóa tất cả dữ liệu của bạn, thu thập chúng, và sau đó sử dụng chúng để thay thế bạn. Nếu dữ liệu của tôi giúp mô hình trở nên thông minh hơn, tôi cần nhận được một hình thức bồi thường nào đó — và về mặt lý thuyết, chỉ có tiền điện tử mới có thể thực hiện được cơ chế bồi thường này."
• “Mỗi thế hệ cần một khoảnh khắc thức tỉnh để khám phá ra Bitcoin. Sự thức tỉnh của thế hệ Millennials là cuộc khủng hoảng tài chính, còn sự thức tỉnh của thế hệ Z và Alpha sẽ là phong trào Chiếm đóng AI – họ sẽ tìm thấy Bitcoin trong nỗi đau cá nhân khi phải cạnh tranh với trí tuệ nhân tạo để giành việc làm.”
• "Trí tuệ nhân tạo (AI) và Bitcoin có chung một logic cốt lõi: tiêu thụ năng lượng. Nếu bạn không đồng ý với những tác động tiêu cực của AI, thì mặt khác của một loại tài sản khan hiếm được tạo ra với cùng mức tiêu thụ năng lượng chính là Bitcoin. Bạn có thể thể hiện quan điểm của mình bằng cách chọn Bitcoin."

Về khuôn khổ và logic đầu tư

• "Giả định cốt lõi của đầu tư giá trị - định giá mọi thứ ở mức lãi suất phi rủi ro - đang sụp đổ vì chất lượng tín dụng của chính nước Mỹ đang bị thách thức. Một khi bạn loại bỏ giả định này, bạn sẽ nhìn thế giới rõ ràng hơn: điều thực sự thúc đẩy giá trị là hệ tư tưởng, chứ không phải là nó rẻ hay đắt."
• “Thực ra mẹ bạn hiểu biết về đầu tư nhiều hơn bạn nghĩ. Bà ấy biết rằng những thứ giá trị nhất đôi khi tồn tại trong thế giới vật chất – một chiếc túi Hermès, thứ đã liên tục vượt trội hơn chỉ số S&P 500 trong 20 năm qua.”
• "Đa dạng hóa danh mục đầu tư không hề lỗi thời, nó chỉ có nghĩa là bạn cần mở rộng tầm nhìn và tìm kiếm những tài sản thực sự không tương quan với chu kỳ thanh khoản toàn cầu — vàng, nghệ thuật, rượu vang hảo hạng... Logic đằng sau những tài sản này không liên quan gì đến việc chỉ số S&P đang ở mức 6800 hay 6200 điểm."
• “Điều tôi thực sự quan tâm không phải là việc mã hóa các quỹ thị trường tiền tệ của BlackRock, mà là những tài sản có giá trị thấp hơn – những loại rượu vang cao cấp, du thuyền – cho phép người bình thường sở hữu một phần với giá 100 đô la. Đó mới là cơ hội thực sự trong việc mã hóa tài sản.”
• Thay vì nghĩ về tiềm năng lợi nhuận bạn có thể đạt được khi sở hữu Bitcoin, hãy nghĩ về những rủi ro giảm giá mà bạn phải đối mặt nếu không sở hữu Bitcoin. Không sở hữu Bitcoin về cơ bản là đang bán khống Bitcoin.
• "Nếu phải chọn chỉ hai loại tài sản, Bitcoin sẽ là một trong số đó — đây là loại tài sản ít tương quan nhất và độc lập nhất với mọi thứ khác trên thị trường vốn toàn cầu. Loại còn lại là tài sản dựa trên đồng đô la Mỹ và có thể tạo ra thu nhập."

Về Xã Hội và Tương Lai

• "Điểm mạnh lớn nhất, đồng thời cũng là điểm yếu lớn nhất của nước Mỹ, chính là sự đa dạng về dân số. Trên thực tế, đây là một hướng tấn công đã được biết đến từ phương Đông... Sự đa dạng sẽ hủy hoại đất nước này."
• "Thật là một cảm giác kỳ lạ khi bạn nhận ra rằng tất cả mọi người ở tầng trên, tầng dưới và trên đường phố đều cùng chung một lời kêu gọi lòng yêu nước và không thể tự quyết định vận mệnh của mình."
• “Tôi không nói với các em rằng ‘luyện tập tạo nên sự hoàn hảo.’ Tôi nói với các em rằng luyện tập không phải để đạt đến sự hoàn hảo, mà là để tiến bộ. Không có gì là hoàn hảo cả—ngay cả Bitcoin, nhưng nó đang phát triển. Mọi việc chúng ta làm đều hướng đến lý tưởng đó.”

Jeff đã sớm tiếp xúc với hiện tượng mất giá tiền tệ.

Người dẫn chương trình Kevin: Trước đó anh có nhắc đến việc anh đã từng chứng kiến sự mất giá tiền tệ từ khi còn nhỏ. Anh có thể chia sẻ thêm về điều đó được không?

Jeff Park:

Tôi lớn lên ở cả Hoa Kỳ và Hàn Quốc, trải qua một phần thời tiểu học ở Hàn Quốc. Tôi đã trải nghiệm cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 khi ở Hàn Quốc, một cuộc khủng hoảng gây chấn động thế giới và để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Lúc đó tôi chỉ học lớp hai hoặc lớp ba, nhưng bạn có thể cảm nhận cả đất nước đang trong một trạng thái tập thể kỳ lạ—mọi người, ở tầng trên, tầng dưới và bên kia đường, đều đoàn kết bởi cùng một lòng yêu nước, đối mặt với một số phận mà họ không thể kiểm soát. Đó là một cảm giác kỳ lạ: khi bạn nhận ra rằng việc phá giá đồng tiền quốc gia có thể đoàn kết mọi người đến mức độ này. Đối với hầu hết người Mỹ, sự tương đồng gần nhất có lẽ là sự kiện 11/9—chấn thương quốc gia đó đã khiến mọi người cùng suy nghĩ về nước Mỹ là gì và nó đại diện cho điều gì. Việc phá giá tiền tệ cũng có thể tạo ra sự gắn kết tương tự.

Trải nghiệm của tôi năm 1997 là một cú sốc sâu sắc, nhưng nó cũng cho tôi thấy sức mạnh của một quốc gia – khi người dân được huy động để đối mặt với khủng hoảng chủ quyền một cách có nguyên tắc và bảo vệ lợi ích của họ. Một điều khác mà tôi nhớ rất rõ là chính phủ Hàn Quốc yêu cầu tất cả công dân quyên góp vàng để bổ sung ngân khố quốc gia và giúp trả nợ các khoản vay cứu trợ của IMF. Ở Mỹ, IMF có vẻ là một tổ chức trung lập, nhưng ở nhiều thị trường mới nổi, đó là một thuật ngữ mang tính chính trị cao, bị nhìn nhận với sự nghi ngờ, khinh miệt, và thậm chí bị coi là có động cơ chính trị. Tôi đã chứng kiến khía cạnh này từ rất sớm, và đôi khi tôi nghĩ rằng những trải nghiệm này, theo một cách nào đó, đã báo trước hành trình của tôi vào thế giới tiền điện tử hai mươi năm sau đó.

Jeff Park là ai?

Người dẫn chương trình Kevin: Vậy bạn là ai?

Jeff Park:

Tôi là Jeff Park, nhưng tôi nghĩ mình đại diện cho sự hội tụ của nhiều yếu tố. Một mặt, với tư cách là một người Mỹ gốc Hàn lớn lên ở Hoa Kỳ, tôi mang trong mình tư duy phương Đông, vì vậy tôi có thể đóng vai trò cầu nối giữa các quan điểm phương Đông và phương Tây—cho dù đó là sự thịnh vượng do toàn cầu hóa mang lại hay những căng thẳng xã hội mà nó tạo ra. Mặt khác, xét từ góc độ thế hệ, tôi bắt đầu đi làm vào năm 2008—công việc đầu tiên của tôi sau khi tốt nghiệp là tại Morgan Stanley, ngay vào thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Nhưng điều này cũng nhanh chóng khiến bạn nhận ra rằng không có gì trên thế giới này là thực sự bất khả xâm phạm, và phần lớn những gì bạn học ở trường không hề vững chắc. Điều này nghe có vẻ khiêm tốn, nhưng bạn cũng có thể biến nó thành động lực để xây dựng cách suy nghĩ riêng của mình. Trải nghiệm này cũng biến tôi thành hình ảnh thu nhỏ của một thế hệ – một người thuộc thế hệ Millennials bước vào lực lượng lao động trong thời kỳ khủng hoảng tài chính, từ đó hình thành sự ngờ vực sâu sắc đối với các thể chế và trung gian, và khao khát những giải pháp tự chủ, không bị kiểm soát trong mạng xã hội, các ngành nghề khác nhau và mọi khía cạnh của cuộc sống.

Sự đa dạng vừa là lợi thế vừa là điểm yếu ở Hoa Kỳ như thế nào?

Người dẫn chương trình Kevin: Anh đã trải qua thời kỳ mất giá tiền tệ khi còn nhỏ, và sau đó chứng kiến sự sụp đổ của những ảo tưởng trong hệ thống tài chính khi anh bắt đầu đi làm vào năm 2008. Giờ đây chúng ta đang ở New York – trung tâm tài chính của thế giới – nơi giá cả cao ngất trời. Tôi đến từ Thụy Sĩ và hiện sống ở Singapore; cả hai nơi đều không rẻ, nhưng ở đây giá cả vẫn cao đến mức khó tin. Tôi thực sự không hiểu làm sao người dân bình thường có thể sống sót. Tất cả đều liên quan đến những gì anh đã trải qua thời thơ ấu, chỉ là giờ đây vấn đề trở nên cấp bách hơn. Chúng ta đang chứng kiến điều gì? Chúng ta nên làm gì?

Jeff Park:

Điểm mạnh lớn nhất và cũng là điểm yếu lớn nhất của nước Mỹ nằm ở sự đa dạng dân số, một sự đa dạng thấm nhuần toàn bộ cấu trúc dân số và xã hội của đất nước. Bạn thường nghe các nhà bình luận châu Á dự đoán sự suy tàn của đế chế Mỹ, thường tập trung vào luận điểm cốt lõi rằng sự đa dạng sẽ giết chết đất nước. Tôi đã nghe điều này rất nhiều khi còn nhỏ. Điều này đã hiện diện một cách tinh tế trong các mối quan hệ địa chính trị giữa Hàn Quốc và Trung Quốc, cũng như giữa Hàn Quốc và Hoa Kỳ, và giờ đây những xu hướng này đang thể hiện rõ ràng trong các phong trào chính trị nội bộ của Mỹ. Mấu chốt của vấn đề là với một dân số đa dạng như vậy, rất khó để tạo ra sự gắn kết quốc gia thực sự. Ở Hàn Quốc, mọi chuyện đơn giản hơn nhiều; tất cả chúng ta đều là người Hàn Quốc, cùng chia sẻ một nền tảng lịch sử chung và đã trải qua sự áp bức thuộc địa – những khó khăn chung này tạo nên một sức mạnh thống nhất. Ở Hoa Kỳ, với lịch sử phong phú và phức tạp, thật khó để tìm ra điểm kết nối rõ ràng cho phép mọi người cảm thấy "chúng ta đã cùng nhau hy sinh". Hàn Quốc có chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, yêu cầu tất cả nam giới, bất kể giai cấp hay trình độ học vấn, đều phải phục vụ – điều này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra cảm giác đồng nhất về mặt xã hội, cũng giống như Israel. Ở Hoa Kỳ, bạn có thể hỏi: trải nghiệm chung của người Mỹ mà mọi người đều trải qua là gì? Đó là một câu hỏi khó trả lời. Chính trị Mỹ thường vạch ra những ranh giới chia rẽ giữa tả và hữu, giữa các giai cấp, và giữa người trẻ và người già, nhưng tôi tin rằng những khía cạnh này chỉ là sự đánh lạc hướng và né tránh vấn đề. Vấn đề cốt lõi thực sự là sự thiếu gắn kết quốc gia trong thế hệ trẻ, điều mà lại vô cùng quý giá nhưng cũng khó xây dựng nhất.

Những gì chúng ta thấy trong hệ thống tài chính đổ vỡ hiện nay

Người dẫn chương trình Kevin: Hệ thống tài chính hiện tại có vấn đề gì?

Jeff Park:

Chúng ta đang chứng kiến những biểu hiện của một hệ thống tài chính hoàn toàn mất kiểm soát và sụp đổ. Người ta sử dụng thuật ngữ "nền kinh tế hình chữ K" để giải thích những gì đang xảy ra ở cấp độ xã hội. Nền kinh tế hình chữ K đề cập đến tình trạng một nhóm người trải nghiệm sự thịnh vượng kinh tế to lớn do lạm phát tài sản, trong khi một nhóm công dân khác đang trên đà suy thoái. Họ thất nghiệp và không thể tìm được việc làm. Khoảng cách giữa hai nhóm ngày càng rộng ra – đó là ý nghĩa của hình chữ K: một đường đi lên và một đường đi xuống.

Hệ thống "kiểu K" được phản ánh như thế nào trên thị trường bất động sản?

Jeff Park:

Ở New York, bạn có thể thấy điều này thông qua loại tài sản bất động sản. Bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng giá trung bình của bất động sản thành phố New York trong 10 năm qua thực tế không tăng; nó vẫn giữ nguyên. Sự ngạc nhiên này xuất phát từ nhiều câu chuyện cho rằng thị trường bất động sản New York đang bùng nổ mạnh mẽ, đặc biệt là những tòa tháp, nhà chọc trời đáng kinh ngạc, và các báo cáo về việc vốn đầu tư của Trung Quốc và Nga đổ vào phát triển nhà ở. Nhưng điều đó không hoàn toàn sai.

Những gì chúng ta đang thấy trong lĩnh vực bất động sản cũng là một nền kinh tế hình chữ K, trong đó các căn hộ siêu sang, được thúc đẩy bởi nhu cầu như một kênh lưu trữ giá trị, hoạt động rất tốt. Những căn hộ này thực chất không phải để ở; chúng là tài sản mà mọi người mua để bảo toàn tài sản trên bảng cân đối kế toán của họ, và phân khúc này hoạt động đặc biệt tốt. Nếu bạn sở hữu một căn penthouse trị giá 20 triệu đô la bảy năm trước, bạn có thể đổi nó lấy một căn penthouse trị giá 30 triệu đô la bây giờ — bạn đã kiếm được lợi nhuận.

Tuy nhiên, nếu bạn mua một ngôi nhà thông thường—nghĩa là một ngôi nhà mà bạn thực sự dự định sinh sống, nuôi gia đình và đóng góp kinh tế cho thành phố—và giá nhà gần với mức giá được gọi là "phải chăng", thì những ngôi nhà đó thực tế có thể hoạt động kém hiệu quả hơn hoặc giữ nguyên giá trị.

Manhattan áp dụng thuế xa xỉ đối với các căn hộ bán với giá trên 1 triệu đô la. Tuy nhiên, ngày nay ở New York, 1 triệu đô la có thể chỉ mua được một căn hộ studio. Thuế này được thiết lập khoảng 30 hoặc 40 năm trước, khi một căn hộ trị giá 1 triệu đô la thực sự đại diện cho một hình thức xa xỉ. Vì nó không liên quan đến lạm phát, chính phủ đương nhiên sẽ không điều chỉnh một điều gì đó làm mở rộng cơ sở thuế theo lạm phát. Do đó, hầu hết các căn hộ được giao dịch trên thị trường thứ cấp hiện nay đều phải chịu thuế xa xỉ này.

Những khu nhà ở đóng góp nhiều hơn vào đời sống kinh tế của thành phố lại chứng kiến giá giảm hoặc giữ nguyên. Bản thân New York là một nghịch lý. Đó là một thành phố nơi hai câu chuyện cuộc đời khác nhau diễn ra ở cùng một nơi. Nếu bạn đến đây từ Singapore hay Thụy Sĩ, bạn sẽ thấy rằng trải nghiệm của mỗi người có thể hoàn toàn khác nhau. Theo tôi, tất cả điều này là triệu chứng của sự thiếu hụt các tài sản tốt.

Vấn đề bất động sản không phải là mới. Nhiều người, khi thảo luận về sự suy tàn của chủ nghĩa tư bản, thường đổ lỗi cho bất động sản vì đất đai vốn dĩ khan hiếm. Đất đai khan hiếm, và các cộng đồng hình thành xung quanh không gian vật chất cũng vậy. Bất động sản ở Manhattan đắt đỏ vì mọi người muốn làm việc ở những khu vực thương mại sầm uất, gần gũi với nhau. Khi thêm các yếu tố xã hội này, giá trị của đất đai tăng lên trên mức lịch sử do sự hội tụ quyền lực xã hội. Nền văn minh nhân loại đã nhiều lần chứng minh điều này: chừng nào một nơi trở thành trung tâm hoạt động, đất đai sẽ thịnh vượng.

Vấn đề của Hoa Kỳ là chúng ta có những đặc quyền to lớn trong việc vận hành hệ thống tài chính toàn cầu. Chúng ta thường nói rằng đồng đô la là mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Mỹ, điều này đúng, nhưng nó đi kèm với một cái giá. Cái giá đó là các quỹ nước ngoài cuối cùng phải chảy ngược trở lại và được đầu tư vào tài sản của Mỹ. Đây là mối tương quan giữa thâm hụt thương mại và thặng dư tài khoản vốn. Nếu Mỹ muốn duy trì thâm hụt thương mại, theo định nghĩa, chúng ta cần một dòng vốn nước ngoài liên tục chảy vào tài sản của Mỹ. Đó là cách đồng đô la hoạt động.

Về cơ bản, bạn đang tạo ra một thị trường giả tạo cho các tài sản của Mỹ. Các nhà đầu tư nước ngoài cần một nơi để gửi tiền, điều này tạo ra một môi trường rất khó khăn. Bởi vì thị trường đó không liên quan gì đến tôi, việc bạn có thực sự sống ở New York hay không, hoặc năng suất mà chúng ta đóng góp cho nền kinh tế ở đây. Giá cả không được định dựa trên cấu trúc chi phí sinh hoạt của chúng ta, mà dựa trên các tài sản của Mỹ như một kho lưu trữ giá trị quốc gia. Khi có những động cơ khác nhau trong thị trường bất động sản, các vấn đề về giá cả chắc chắn sẽ phát sinh.

Các nhà đầu tư bất động sản mới nên suy nghĩ như thế nào?

Người dẫn chương trình Kevin: Một người 30 hoặc 35 tuổi, đã tiết kiệm được một khoản tiền và muốn đầu tư một cách hợp lý thì nên suy nghĩ như thế nào? Có thể anh ta chỉ đủ khả năng trả tiền đặt cọc cho một căn hộ studio ở New York, nhưng bạn lại nói rằng một căn hộ studio đã có giá 1 triệu đô la rồi — về lý thuyết, 1 triệu đô la phải là một khoản tiền khan hiếm và xa xỉ, nhưng bạn lại nói không, anh ta phải mua một căn penthouse trị giá 20 triệu đô la.

Liệu con đường mà thế hệ cha mẹ chúng ta đề xuất — "mua nhà, mua bất động sản" — có còn phù hợp với thế hệ chúng ta nữa không?

Jeff Park:

Bất động sản là một ví dụ điển hình minh họa rằng điều chúng ta thực sự cần suy ngẫm không phải là giá nhà tăng cao, mà là giá trị đồng đô la Mỹ đang giảm sút . Về cơ bản, nhà cửa cần bảo trì; chúng là một hình thức chi phí vốn – mọi thứ đều hỏng hóc, cần sửa chữa và phát sinh thuế thế chấp, thuế bất động sản và các chi phí bảo trì khác nhau. Sau khi mua nhà, khoản đầu tư vốn đáng kể vẫn tiếp tục. Nhà cửa không tăng giá trị theo thời gian; thay vào đó, chúng giảm giá trị, đòi hỏi phải sửa chữa liên tục. Do đó, nhà cửa về cơ bản là tài sản giảm giá trị. Trên thực tế, luật thuế của Mỹ quy định rõ ràng rằng nhà cửa giảm giá trị trong một khoảng thời gian đáng kể, và các nhà đầu tư bất động sản có thể được khấu trừ thuế khấu hao trong vòng 20 đến 30 năm. Vì vậy, từ lâu chúng ta đã biết rằng bất động sản là một tài sản giảm giá trị .

Vậy tại sao giá nhà vẫn tiếp tục tăng? Thứ nhất, vì đồng đô la Mỹ liên tục mất giá. Thứ hai, người dân sử dụng bất động sản như một hình thức tiết kiệm chính vì nó gắn liền với năng suất kinh tế—ví dụ, nếu bạn muốn cho con học ở những trường tốt, và các trường công lập thường được phân vùng theo khu vực, bạn cần phải trả một khoản thuế bất động sản đáng kể để được ghi danh. Do đó , quyền sở hữu nhà gắn liền với nhiều chức năng xã hội, và những chức năng này liên tục đẩy giá nhà lên theo tỷ lệ lạm phát.

Vấn đề bắt nguồn từ hai khía cạnh: cấu trúc dân số và sự thay đổi trong khả năng di chuyển. Nhìn vào thị trường Mỹ, độ tuổi trung bình của người Mỹ nộp đơn xin vay thế chấp năm nay là 59 – một con số đáng báo động. Những người 59 tuổi này có thể không mua ngôi nhà đầu tiên của họ, mà là ngôi nhà thứ hai, thứ ba, hoặc thậm chí thứ tư. Và nhóm này đang cạnh tranh trực tiếp với nhóm người 25 tuổi mà bạn đã đề cập, những người muốn mua ngôi nhà đầu tiên của họ.

Vấn đề nhà ở mà chúng ta đang đối mặt là một vấn đề thế hệ rất đặc thù: vai trò của nhà ở như một phương tiện tích trữ tài sản và nhu cầu xã hội về việc các gia đình thực sự ổn định cuộc sống và nuôi dạy thế hệ tiếp theo hoàn toàn mâu thuẫn nhau. Nhiều người trẻ bị mắc kẹt trong hành trình cuộc đời vì việc sở hữu nhà đơn giản là nằm ngoài tầm với. Ngoài ra còn có khía cạnh kiểm soát vốn: bạn nghe nói ngày càng nhiều người New York chuyển đến Austin, Texas, vì thuế ở New York quá cao. Nhưng kết quả là gì? Người dân Austin cũng không hài lòng vì giá nhà của họ được neo theo chuẩn mực kinh tế của New York, chứ không phải thị trường địa phương của họ - tạo ra một cuộc khủng hoảng khả năng chi trả mới. Đây là vấn đề kiểm soát vốn, và cũng là vấn đề chuyển giao thanh khoản giữa các thế hệ. Cả hai khía cạnh này đều là những đòn bẩy mà các nhà hoạch định chính sách có thể điều chỉnh. Hoa Kỳ từng đề xuất các khoản thế chấp 50 năm để thử nghiệm việc chuyển giao thanh khoản. Nhưng đây chỉ là khởi đầu của một trong những vấn đề lớn nhất mà xã hội đang phải đối mặt - đó là người trẻ đơn giản là không đủ khả năng mua nhà.

Người dẫn chương trình Kevin: Từ góc nhìn của một người đàn ông bình thường, lý trí: sau vài năm làm việc, có bạn gái, kết hôn và có con, tôi rất có thể sẽ cần một căn nhà. Nhưng tôi cũng hy vọng đó là một khoản đầu tư thông minh, bởi vì tôi đã bỏ ra nhiều năm tiền lương và công sức vào đó. Giờ thì bạn lại nói rằng hầu hết những khoản đầu tư kiểu này không phải là đầu tư tốt, mà là đầu tư tồi. Vậy, nếu tôi 30 hoặc 35 tuổi, đã tiết kiệm được 100.000 đô la, 200.000 đô la, hoặc 500.000 đô la, và có thể xin vay thế chấp, tôi nên làm gì?

Jeff Park :

Đó chính xác là vấn đề. Tôi thường nói với những người chuyển đến New York rằng New York về cơ bản là thị trường dành cho người thuê nhà, và thuê nhà có lợi hơn về mặt kinh tế. Bởi vì khi sở hữu nhà, bạn phải trả thuế, tiền điện nước, phí bảo trì, bảo hiểm thế chấp, bảo hiểm tài sản—tất cả những khoản này cuối cùng sẽ ngốn hết lợi nhuận, đến mức tỷ suất lợi nhuận của bạn có thể thấp hơn 2%, thậm chí có thể chỉ 2% nếu bạn may mắn, và đôi khi còn thấp hơn 1%. Điều này có nghĩa là bạn có thể gửi tiền vào quỹ thị trường tiền tệ và kiếm được 3,5% cũng được. Lý do duy nhất bạn vẫn chấp nhận tỷ suất lợi nhuận dưới 1% là vì bạn hy vọng giá nhà sẽ tăng, vì vậy toàn bộ quá trình này thực chất là đặt cược vào việc giá nhà sẽ tăng.

Đối với người trẻ, ít nhất là ở New York, thuê nhà là lựa chọn kinh tế hợp lý . Tuy nhiên, quan điểm của tôi thay đổi khi bạn đã có gia đình. Khi có con, sự ổn định trở nên tối quan trọng – bạn cần chắc chắn con mình sẽ học trường nào và cần lên kế hoạch cho 15 năm tiếp theo. Sự an toàn và chắc chắn này có giá rất cao, vì vậy bạn cần phải cam kết. Nhưng đó không còn chỉ là quyết định kinh tế nữa. Bạn mua nhà ở giai đoạn đó không phải vì giá nhà sẽ tăng, mà vì bạn đang xây dựng gia đình và cần một mạng lưới an sinh xã hội ổn định. Đây cũng là lý do tại sao tôi nghĩ người trẻ ngày càng ngần ngại sinh con: về mặt kinh tế, thuê nhà luôn là giải pháp tối ưu – cho đến khi bạn thực sự cần phải có con. Và một khi đã có con, bạn không thể thuê nhà nữa, và toàn bộ vòng luẩn quẩn sẽ sụp đổ. Hoặc bạn không muốn có con, hoặc bạn có con nhưng áp lực quá lớn không thể chịu đựng được.

Một lựa chọn thường được nhắc đến khác là chờ thế hệ trước qua đời và tài sản được chuyển giao. Điều này phổ biến ở châu Á, đặc biệt nghiêm trọng ở Nhật Bản, và một vấn đề tương tự cũng tồn tại ở Hàn Quốc - một lượng lớn tài sản tập trung trong tay thế hệ bùng nổ dân số . Tài sản này cuối cùng sẽ được chuyển giao, nhưng có một độ trễ thời gian. Họ sống lâu hơn, trong khi thế hệ trẻ đang lớn lên, và giá trị tài sản không giảm tương ứng. Độ trễ thời gian này tạo ra sự mâu thuẫn đáng kể giữa người trẻ và người già.

Người dân nên ứng phó như thế nào với cuộc khủng hoảng đầu tư nhà ở hiện nay?

Người dẫn chương trình Kevin: Vậy là tôi hoặc phải đợi đến khi bố mẹ qua đời ở độ tuổi 60 hoặc 70 và để lại tài sản cho tôi, hoặc phải tìm cách khác. Liệu có lựa chọn nào khác cho những người ở độ tuổi 25, 30 hoặc 35 không?

Jeff Park:

Đúng vậy, quả thực có một cách tốt hơn để tích trữ tài sản so với bất động sản. Tài sản này không cần bảo trì, không chiếm không gian vật lý, không cần sửa chữa, không bị đánh thuế hàng năm và không có nguy cơ bị chính phủ tịch thu vì bất kỳ lý do gì – đó chính là Bitcoin . Bitcoin rất quan trọng đối với tôi vì nó trực tiếp giải quyết những điểm yếu của bất động sản. Nói cách khác, một người từng mua căn penthouse trị giá 40 triệu đô la ở New York là vì họ cần bảo toàn tài sản, cần chuyển 50 triệu đô la, và trước đây không biết cách chuyển 50 triệu đô la một cách dễ dàng. Giờ đây họ có thể trực tiếp mua Bitcoin; không cần phải trả phí dịch vụ hàng năm hoặc lo lắng về việc bị trưng dụng. Về mặt lý thuyết, có nhiều khả năng xảy ra với luật sở hữu tài sản của Mỹ; nếu một ngày nào đó họ quyết định bạn nằm trong một danh sách nhất định, tài sản của bạn có thể bị tịch thu. Bitcoin loại bỏ những lo lắng này.

Điều này có nghĩa là dòng tiền này sẽ không còn chảy vào bất động sản nữa. Nếu dòng tiền này ngừng chảy vào bất động sản, đường cầu nhà ở sẽ được thiết lập lại, giá nhà có thể giảm và người trẻ sẽ có thể mua nhà. Tất nhiên, có một bộ máy chính trị khổng lồ xung quanh việc bảo vệ liên tục giá nhà tăng cao, bởi vì sở hữu nhà mang lại sự giàu có và là khế ước xã hội nền tảng của Giấc mơ Mỹ. Bitcoin đang thách thức điều này một cách cơ bản.

Tôi tin rằng đây là bài kiểm tra lớn nhất đối với việc chấp nhận Bitcoin: cần nhiều người hơn nữa coi Bitcoin là nguồn tiết kiệm chính so với các tài sản khác như bất động sản, và sau đó đi đến kết luận rằng đó là một giải pháp đôi bên cùng có lợi cho toàn xã hội. Khó khăn ngắn hạn có thể là giá nhà giảm, nhưng với vai trò là phương tiện lưu trữ giá trị, nó hiệu quả hơn và ít phân biệt đối xử hơn nhiều so với hệ thống bất động sản hiện nay.

Về bản chất, lý do giá nhà tăng cao không phải là do giá trị của chính những ngôi nhà đó tăng lên, mà là do đồng đô la Mỹ đang mất giá, trong khi con người có xu hướng đổ xô đến những nơi có năng suất cao hơn – quy luật tự nhiên của chủ nghĩa tư bản là kẻ mạnh càng mạnh thêm. Nếu không có lối thoát, sự căng thẳng này cuối cùng sẽ bùng phát. Chúng ta đã thấy điều này ở New York – ngọn hải đăng của thế giới tư bản này bất ngờ sản sinh ra một thị trưởng có khuynh hướng cánh tả mạnh mẽ; không ai có thể dự đoán được ngày này.

Phân tích khung nhà đầu tư thông minh

Người dẫn chương trình Kevin: Chúng ta hãy cùng thảo luận về bài báo của anh/chị — "Sự suy tàn của nhà đầu tư thông minh và sự trỗi dậy của nhà đầu tư theo hệ tư tưởng". Nhà đầu tư thông minh là gì? Tại sao họ lại bị đánh mất vị thế của mình?

Jeff Park:

"Nhà đầu tư thông minh" là một khuôn khổ tôi mượn để mô tả các phương pháp đầu tư của những nhà đầu tư như Warren Buffett và Benjamin Graham. Khi người ta nói về đầu tư giá trị, trước đây nó có một ý nghĩa rất cụ thể: mua cổ phiếu có dòng tiền tương đối rẻ, mua cổ phiếu có hệ số định giá thấp hơn cổ phiếu tăng trưởng, và tập trung vào cổ tức hơn là tái đầu tư lợi nhuận. Tóm lại, nó gói gọn trong một từ : rẻ .

Quan điểm của tôi là kỷ nguyên này đã qua rồi, và nó đã qua từ lâu rồi — bởi vì nếu bạn nhìn vào những tài sản sinh lời tốt nhất trên toàn cầu hiện nay, thì giá rẻ không đồng nghĩa với lợi nhuận tốt. Những thứ thực sự sinh lời tốt chính là những thứ khan hiếm , giống như những căn penthouse mà tôi đã đề cập. Khung lý thuyết của nhà đầu tư thông minh được xây dựng dựa trên nhiều giả định được dạy trong trường học, nhưng tôi tin rằng những giả định đó giờ đây đã hoàn toàn sụp đổ.

Một giả định cốt lõi là tất cả các tài sản phải được định giá theo lãi suất phi rủi ro . Lãi suất phi rủi ro là lãi suất trái phiếu chính phủ – đây là nền tảng của tất cả các mô hình định giá, là trụ cột của Mô hình Định giá Tài sản Vốn (CAPM), phương pháp chiết khấu dòng tiền (DCF) và phần bù rủi ro vốn chủ sở hữu. Tuy nhiên, sự hiểu biết của chúng ta về lãi suất phi rủi ro đang thay đổi, đó là lý do tại sao danh mục đầu tư 60/40 ngày càng trở nên kém hiệu quả – mối tương quan giữa trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ và thị trường chứng khoán đang tăng lên vì khái niệm cơ bản về "phi rủi ro" đang bị thách thức. Tại sao? Bởi vì chất lượng tín dụng của Hoa Kỳ đang bị thách thức.

Một khi chúng ta loại bỏ giả định rằng "lãi suất phi rủi ro là điểm tựa cho mọi định giá tài sản", thế giới sẽ trở nên rõ ràng hơn: Ngày nay mọi người thực sự đang mua gì mà mang nặng ý thức hệ? Đâu là những động lực tạo ra giá trị vượt ra ngoài yếu tố "giá rẻ"? Đây là điều tôi gọi là "nhà đầu tư theo hệ tư tưởng". Văn hóa, trí tuệ nhân tạo và địa chính trị ảnh hưởng đến hệ tư tưởng đầu tư của con người như thế nào - đây mới là những cơ chế tạo ra giá trị thực sự, chứ không phải là những yếu tố nhiễu cần phải loại bỏ.

Các nhà đầu tư theo hệ tư tưởng thì làm gì?

Người dẫn chương trình Kevin: Vậy chính xác thì các nhà đầu tư theo hệ tư tưởng hoạt động như thế nào?

Jeff Park:

Các nhà đầu tư theo trường phái lý tưởng dành nhiều thời gian suy nghĩ về tương lai – và các mô hình trong quá khứ không thể cho bạn biết điều đó bởi vì các giả định của chúng đang được viết lại, vì vậy bạn cần phải nhìn ra bên ngoài. Làm thế nào để bạn có được lợi thế trong một thị trường như vậy? Bạn cần suy nghĩ sâu sắc về dòng vốn, sự thay đổi trong mô hình thanh khoản và nguồn gốc của người mua các loại tài sản khác nhau. Bạn cũng cần xem xét khả năng thao túng tài sản và cách để tránh bị ảnh hưởng. Do đó, bạn cần xây dựng một khuôn khổ đầu tư cho phép bạn thoát khỏi một số động thái nhất định theo những cách mà hầu hết mọi người chưa từng nói với bạn.

Để đưa ra một ví dụ đơn giản, các bà mẹ có trực giác tự nhiên về những gì có giá trị. Họ biết rằng những thứ quý giá nhất đôi khi tồn tại trong thế giới vật chất—như món trang sức độc nhất vô nhị hay chiếc túi Hermès, vốn luôn vượt trội hơn chỉ số S&P 500 trong hơn hai thập kỷ. Tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao là một loại tài sản khác không thuộc danh mục đầu tư chứng khoán truyền thống nhưng có thể đóng vai trò là công cụ đa dạng hóa tài sản. Sự hiểu biết của các bà mẹ về mô hình đầu tư này vượt xa những người được đào tạo bởi các cố vấn tài chính truyền thống.

Cố vấn tài chính của bạn khuyên rằng: tỷ lệ 60/40, nên mua cổ phiếu và trái phiếu, và nếu có thêm một chút, hãy đầu tư vào vốn tư nhân, cho vay tư nhân và vốn mạo hiểm. Nhưng về cơ bản, tất cả đều giống nhau – chúng đều liên quan đến cùng một giao dịch chênh lệch giá toàn cầu dựa trên lãi suất phi rủi ro và chu kỳ kinh tế vĩ mô. Điều bạn thực sự cần là một danh mục tài sản hoàn toàn riêng biệt – đó mới là đa dạng hóa thực sự.

Trong khuôn khổ này, tiền điện tử và Bitcoin đóng vai trò như những công cụ thay thế hữu ích – bởi vì, ít nhất cho đến khi các quỹ ETF Bitcoin ra mắt, các nhà đầu tư này độc lập với thị trường chứng khoán, và sự biến động giá của Bitcoin không liên quan đến sự lên xuống của thị trường chứng khoán. Tôi tin rằng các nhà đầu tư cá nhân vẫn còn nhiều cơ hội để khám phá và hưởng lợi trước khi các tài sản chính thống xuất hiện. Tiền điện tử, vàng, túi Hermès, thẻ bài Pokémon, giày thể thao… đây chỉ là một vài ví dụ.

Vai trò quan trọng của dữ liệu trong việc tạo ra của cải

Jeff Park:

Một loại tài sản quan trọng khác chưa tìm được sự phù hợp giữa sản phẩm và thị trường là dữ liệu. Dữ liệu của bạn vô cùng quý giá, nhưng hầu hết mọi người lại cho đi miễn phí vì không biết cách kiếm tiền từ nó. Thế hệ millennials của tôi đã vô tình giao nộp dữ liệu của mình trong quá trình phát triển của Facebook, mà không nhận thức được những chi phí liên quan. Nhưng thế hệ trẻ hơn thì nhận thức rõ hơn; họ hiểu về nền kinh tế sáng tạo và biết cách đóng vai trò trung gian trong quá trình lưu thông dữ liệu và hưởng lợi từ đó. Do đó, tôi tin rằng dữ liệu có thể trở thành một loại tài sản trong tương lai, và mỗi cá nhân cần nhận ra những gì mình đang sở hữu và cách kiếm tiền từ nó.

Thị trường dự đoán là một ví dụ điển hình – và tôi tin rằng chúng đại diện cho một loại tài sản khổng lồ sẵn sàng bùng nổ. Không một cố vấn tài chính nào của JP Morgan sẽ ngồi xuống và hướng dẫn bạn cách đặt cược trên thị trường dự đoán vì họ cho rằng điều đó là thiếu chuyên nghiệp. Nhưng tôi đảm bảo rằng trong mười năm nữa, mọi người sẽ làm như vậy. Bởi vì dữ liệu cần thiết để kiếm lợi nhuận trên thị trường dự đoán là cực kỳ riêng tư, hoàn toàn khác với các thị trường tài chính khác, và lợi nhuận không liên quan đến các thị trường khác. Ngày càng nhiều người trẻ sẽ chuyển sang hướng này vì họ biết rằng tất cả các thị trường khác đều đầy rẫy sự thao túng tài chính, và họ không muốn tham gia vào trò chơi bị thao túng đó. Đây là lý do tại sao tiền điện tử tồn tại, tại sao Bitcoin thành công, tại sao DeFi tồn tại, tại sao mọi người giao dịch trên thị trường dự đoán, tại sao cá cược thể thao trở thành một lĩnh vực mà DraftKings và Robinhood đang đặt cược vào, và tại sao các quỹ ETF đòn bẩy 2x lại phổ biến đến vậy. Tất cả đều là một xu hướng – các cá nhân đang hướng tới sự tự do và tự chủ lớn hơn, tránh xa một thế giới tài sản bị thao túng bởi giao dịch chênh lệch giá toàn cầu.

Jeff có quan điểm như thế nào về việc đa dạng hóa danh mục đầu tư?

Người dẫn chương trình Kevin: Raoul Pal đã nói trên chương trình này rằng phi tập trung hóa đã chết – tất cả đều quy về một điều: nguồn cung tiền quá lớn và sự mất giá của tiền tệ pháp định, vì vậy ông ấy đã đầu tư toàn bộ vào tiền điện tử. Quan điểm của anh về vấn đề này là gì? Anh xây dựng danh mục đầu tư cá nhân của mình dựa trên ý tưởng này như thế nào?

Jeff Park:

Tôi vừa đồng ý vừa không đồng ý với ông ấy. Sự bất đồng của tôi xuất phát từ góc nhìn hạn hẹp của ông ấy. Khi ông ấy nói rằng đa dạng hóa không cần thiết, nếu ông ấy chỉ xem xét các khía cạnh khác nhau của cùng một giao dịch, và các giao dịch này đều có chung yếu tố thanh khoản toàn cầu, thì ông ấy hoàn toàn đúng, và tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng nếu bạn có thể mở rộng tầm nhìn và hình dung một nhóm tài sản đầu tư không bị thao túng bởi cùng một tập hợp các dòng vốn xuyên biên giới, thì đa dạng hóa mới có giá trị.

Trong "Lý thuyết danh mục đầu tư mạo hiểm" mà tôi đề xuất năm ngoái, tôi đã liệt kê 25 loại tài sản khác nhau không thuộc phạm trù truyền thống như cổ phiếu, trái phiếu, vốn tư nhân và phát hành cổ phiếu ra công chúng. Vàng là một trong số đó, và tôi nghĩ năm nay cuối cùng nó đã cho tôi cơ hội. Là người Mỹ, chúng ta có thể cười nhạo những người đam mê vàng, nhưng từ góc nhìn văn hóa của tôi - ở châu Á, vàng là một loại tài sản khổng lồ. Gia đình tôi vẫn tặng tôi vàng trong các buổi họp mặt gia đình như một cách thể hiện tình cảm, điều này bắt nguồn từ quan niệm văn hóa châu Á về việc tích trữ của cải. Vàng thực sự là một kho lưu trữ giá trị độc đáo và không thể thay thế.

Bên cạnh vàng, các tác phẩm nghệ thuật cao cấp cũng là một công cụ đa dạng hóa tuyệt vời – chúng khan hiếm, có giá trị văn hóa cao, có thể tăng giá trị theo thời gian nhờ lãi kép và hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường chứng khoán. Một số thương vụ tốt nhất trong năm 2008 và 2009 đã diễn ra trên thị trường nghệ thuật. Rượu vang hảo hạng là một ví dụ khác – số lượng có hạn, dễ tiêu thụ và không bền vững, do đó mới có hoạt động giao dịch rượu vang để tích trữ tài sản. Nhưng về vấn đề mã hóa tài sản (tokenization), có một điều tôi rất lạc quan. Nếu mã hóa tài sản hoạt động như tôi hy vọng, tôi không quan tâm đến việc mã hóa Quỹ đầu tư tư nhân Apollo hay Quỹ thị trường tiền tệ BlackRock – những quỹ đó đã hoạt động tốt ở một mức độ nào đó, và mã hóa tài sản có thể mang lại một số cải tiến nhỏ. Cơ hội thực sự nằm ở các tài sản có giá trị ngắn hạn – như rượu vang cao cấp hoặc một phần nhỏ của một chiếc du thuyền.

Việc mã hóa tài sản (tokenization) đã mang lại những gì cho lĩnh vực đầu tư?

Người dẫn chương trình Kevin: Vậy ý anh là chúng ta có thể mã hóa một chai rượu vang hoặc một chiếc du thuyền, để những người không có hàng triệu đô la có thể mua một phần nhỏ với giá 100 đô la hoặc 1.000 đô la?

Jeff Park:

Đúng vậy, trong lịch sử, mọi người không dễ dàng tiếp cận những tài sản này vì chúng rất khó có được, đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng quản lý cực kỳ cao, và không có kênh nào được thiết lập để đáp ứng những nhu cầu đó. Nhưng nếu bạn hỏi bất kỳ tỷ phú nào, họ sẽ nói rằng đây là cách họ đầu tư – và có lý do cho điều đó; du thuyền vẫn được săn đón nồng nhiệt vì chúng là tài sản lưu trữ tài sản tuyệt vời. Vấn đề đơn giản là rào cản gia nhập quá cao, không thể tiếp cận được với người bình thường. Mã hóa tài sản (tokenization) có tiềm năng thực sự dân chủ hóa các tài sản thay thế này . Tôi hy vọng rằng trong đời mình, tôi sẽ được chứng kiến "danh mục đầu tư năng động" thực sự bén rễ – rằng bạn và tôi có thể ngồi xuống và thảo luận về việc phân bổ 40% tài sản không theo lối mòn, và rằng nó sẽ không còn là những thứ mà Robinhood và E-Trade khuyên bạn nên mua nữa.

Liệu việc đầu tư giờ đây đã nằm ngoài tầm với của người dân bình thường?

Người dẫn chương trình Kevin: Còn những người bình thường thì sao? Em gái tôi 35 tuổi, làm công việc bình thường và muốn tiết kiệm tiền để đầu tư, nhưng em ấy không thể xử lý những việc phức tạp này. Em ấy nên làm gì?

Jeff Park:

Tôi tình cờ thấy một thống kê thú vị: Năm 2005, chỉ khoảng 5% đến 10% người Mỹ mở tài khoản chứng khoán sau khi tốt nghiệp đại học. Hiện nay, tỷ lệ đó đã gần bằng một nửa. Điều này có nghĩa là trong 20 năm qua, giới trẻ đã trở nên ý thức hơn về tài chính, hoặc ít nhất là sẵn sàng hơn. Liệu họ có thành công hay không lại là chuyện khác, nhưng họ đã thể hiện sự quan tâm và học hỏi về tài chính sớm hơn thế hệ chúng ta. Điều này đáng khen ngợi, và tôi lạc quan về điều đó – miễn là họ được cung cấp những công cụ và lựa chọn phù hợp.

Tôi cũng thấy nhiều người trẻ trao đổi giày thể thao và thẻ bài Pokémon. Mọi người có thể thấy điều này thú vị hoặc lập dị, nhưng xét về mặt văn hóa, tôi nghĩ đây chính xác là điều mà giới trẻ cần làm – họ đang suy nghĩ về việc đa dạng hóa tài sản theo những cách khác nhau, thay vì mù quáng chạy theo Nvidia và Palantir . Tất nhiên, những trò chơi mà "số liệu chỉ tăng lên" vẫn có thể chơi được, nhưng giới trẻ có thể chơi trò chơi của riêng họ. Và nếu họ có thể chơi trò chơi của riêng mình một cách giỏi, bản thân điều đó đã có sức mạnh to lớn.

Tại sao Jeff lại đề xuất phong trào Chiếm đóng Trí tuệ Nhân tạo (Occupy AI)?

Người dẫn chương trình Kevin: Chúng ta đã nói về việc phá giá tiền tệ, những vấn đề mà nó mang lại cho thế giới và thế hệ chúng ta, việc giá tài sản trở nên phi lý như thế nào, và việc mua nhà trở nên khó khăn ra sao. Nhưng giờ đây, trí tuệ nhân tạo (AI) lại càng làm trầm trọng thêm vấn đề; bản thân nó đã rất tuyệt vời nhưng cũng khiến nhiều người mất việc. Anh đã viết một bài báo có tên "Occupy AI". Anh bắt đầu đi làm vào năm 2008, trải qua cuộc khủng hoảng tài chính, và khi đó cũng có phong trào Occupy Wall Street. Bài báo của anh có tên là Occupy AI. Trước tiên, anh có thể giải thích Occupy Wall Street là gì, rồi sau đó giải thích về Occupy AI được không?

Jeff Park:

Tôi vẫn nhớ rất rõ về phong trào Chiếm phố Wall vì đó là một sự kiện có thật diễn ra ngay giữa trung tâm thành phố New York. Một nhóm lớn những người dân phẫn nộ đã tập trung, cắm trại và đòi công lý. Họ đòi công lý vì cảm thấy bị lừa dối và bóc lột bởi Phố Wall. Nguồn gốc của phong trào bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng thế chấp dưới chuẩn và cảm giác rằng các ngân hàng không thực sự chịu trách nhiệm về những sai lầm của mình, cả về mặt pháp lý lẫn đạo đức. Vì vậy, cuối cùng, đó về cơ bản là một phong trào đạo đức: làm sao chúng ta có thể cho phép các ngân hàng làm những điều này mà không chịu trách nhiệm?

Người dẫn chương trình Kevin: Cụ thể họ đã làm những việc gì?

Jeff Park:

Nói một cách đơn giản, khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn là một trường hợp liều lĩnh, thu về lợi nhuận khổng lồ, và sau đó không phải chịu bất kỳ hậu quả nào sau khi mọi thứ sụp đổ — "lợi nhuận được tư nhân hóa, thua lỗ được công khai." Người đóng thuế phải trả giá cho một cơ chế khuyến khích méo mó và sai lệch. Và không chỉ các ngân hàng — các cơ quan xếp hạng tín dụng cũng đồng lõa, bởi vì họ nhận được tiền từ các nhà phát hành và đương nhiên có xu hướng đưa ra xếp hạng cao; điều này cho phép những người trước đây không đủ khả năng mua nhà, hoặc những người có lịch sử tín dụng kém, có thể vay tiền để mua nhà. Mọi người đều làm ngơ, nhưng vì không bền vững về mặt kinh tế, toàn bộ hệ thống cuối cùng đã sụp đổ.

Mối liên hệ với AI nằm ở chỗ này: đó là một cuộc chiến giai cấp, và AI cũng sẽ là một cuộc chiến giai cấp . Bởi vì, theo quan điểm của tôi, chúng ta chưa từng thấy một công nghệ nào mang tính đột phá như AI – nó có tiềm năng thay thế hoàn toàn lao động đồng thời cho phép các công ty đạt được lợi nhuận kỷ lục. Chúng ta sẽ chứng kiến một nền kinh tế hình chữ K cực đoan hơn : lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ tiếp tục tăng không phải vì doanh thu tăng mà vì chi phí giảm – và cái gọi là "sự giảm chi phí" này chính xác là do người lao động mất việc.

Giá trị của sự sụp đổ của ý chí tự do

Người dẫn chương trình Kevin: Trong bài báo của anh, anh đã viết: Amazon sa thải 30.000 nhân viên trong khi thị trường chứng khoán đạt mức cao kỷ lục - đây là mô tả trực tiếp nhất về "sự sụp đổ của giá trị tự do ý chí và giá trị tăng vọt của quyền tự quyết".

Jeff Park:

Tôi nghĩ khi bạn hỏi hầu hết mọi người tại sao họ làm việc, họ sẽ nói là để kiếm tiền, nhưng tất cả chúng ta đều có những khát vọng cao cả hơn—chúng ta muốn trở nên năng suất, muốn đóng góp cho xã hội, muốn làm gương cho con cái, muốn xây dựng điều gì đó có ý nghĩa cho cộng đồng, và mục tiêu của chúng ta vượt xa việc chỉ kiếm tiền .

Mục đích cơ bản của cuộc sống con người là để tạo ra sản phẩm – mất đi điều này không chỉ dẫn đến các vấn đề kinh tế mà còn cả những vấn đề tâm lý sâu sắc. Điểm mù lớn nhất trong các cuộc thảo luận về AI là làn sóng các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn đang tước đoạt khả năng đưa ra quyết định tự chủ và tham gia đóng góp tích cực của con người – một cảm giác mất đi ý chí tự do mà nhiều người vẫn chưa nhận ra. Chúng ta nói về các cuộc cách mạng công nghệ trong lịch sử – điện, ô tô, tàu hỏa – những công nghệ này đã khuếch đại khả năng của con người; bạn vẫn làm việc, công nghệ chỉ khuếch đại bạn. Nhưng một số khía cạnh của AI có thể khiến chính công việc biến mất hoàn toàn, và hầu hết mọi người không thể cùng lúc trở thành "những nhà quản lý cấp cao về triển khai AI". Chúng ta đã biết điều này từ lâu – xã hội cần con người làm những công việc có ý nghĩa, ngay cả khi công việc đó về nguyên tắc có thể được tự động hóa, bởi vì đó là điều giúp xã hội vận hành. Sự thay thế nhanh chóng này mới thực sự là thách thức đáng sợ.

Điều đáng lo ngại hơn nữa là cuộc thảo luận hiện nay xoay quanh việc tài trợ của chính phủ liên bang cho các trung tâm dữ liệu AI, vốn được coi là vấn đề sống còn: nếu chúng ta không làm, Trung Quốc sẽ làm, vì vậy chúng ta phải đầu tư bằng mọi giá. Khi đầu tư bị giới hạn theo cách này, mọi người không còn có thể đánh giá nó một cách hợp lý nữa. Nếu toàn bộ lực lượng lao động của con người trị giá 35 nghìn tỷ đô la, và AI có thể thay thế 10% trong số đó, thì AI có đáng giá 3,5 nghìn tỷ đô la ngày nay không? Những con số này bắt đầu có vẻ phi lý. Sau đó, chính phủ phải cứu trợ những khoản đầu tư này—những khoản đầu tư đang thay thế chính những người mà chúng đại diện. Nếu vai trò của chính phủ là duy trì sự vận hành hài hòa của xã hội, bạn không thể tưởng tượng được người dân lại ủng hộ một kế hoạch tài trợ cho việc thay thế chính họ. Đây là lý do tại sao phong trào Chiếm đóng AI chắc chắn sẽ xảy ra. Thách thức của phong trào Chiếm đóng Phố Wall là: bạn biết đối thủ của mình là ai, bạn có thể nhìn thấy họ trong bộ vest và cà vạt Hermes; họ là kẻ thù của bạn. Và AI, theo định nghĩa, là vô hình; nó tồn tại trên một nền tảng. Có thể nói nó liên quan đến Meta và Nvidia, nhưng thực tế không ai "sở hữu" cấu trúc đó cả — tất cả đều nói, "Chúng tôi chỉ là nền tảng; những gì xảy ra không phải là trách nhiệm của tôi." Trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đối mặt với vấn đề tương tự, nhưng nghiêm trọng hơn vì giờ đây nền tảng này đã có "sự sống" riêng của nó.

Liệu "sự kiện AI nắm quyền" sẽ thúc đẩy thế hệ Z và Alpha hướng đến Bitcoin như thế nào?

Người dẫn chương trình Kevin: Ở cuối bài viết, anh/chị đã viết rằng phong trào Chiếm phố Wall đã biến một thế hệ millennials thành những người ủng hộ Bitcoin nhiệt thành, và anh/chị là một trong số họ. Phong trào Chiếm trí tuệ nhân tạo (Occupy AI) sẽ là phong trào biến thế hệ Z và Alpha trở thành những người tin tưởng vào Bitcoin. Anh/chị có thể giải thích ngắn gọn về điều đó được không?

Jeff Park:

Ai cũng cần một khoảnh khắc tỉnh ngộ để khám phá ra Bitcoin. Tôi không tin Bitcoin tự nhiên len lỏi vào cuộc sống của một người – có lẽ điều đó có thể xảy ra, nhưng thường thì nó cần một khoảnh khắc giác ngộ. Đối với nhiều người thuộc thế hệ Millennials, sự giác ngộ này diễn ra trong bối cảnh khủng hoảng tài chính, bởi vì họ nhận ra một cách cơ bản: tiền không phải lúc nào cũng như vẻ bề ngoài. Chúng ta đã trải qua hàng thập kỷ nới lỏng định lượng (QE), nới lỏng định lượng (QT) và nhiều hơn nữa là QE; đây chính là điều đang thu hút thế hệ này.

Người dẫn chương trình Kevin: Đầu tiên, đó là sự ra đời của Bitcoin trong cuộc khủng hoảng tài chính. Những người rất thông minh, hoặc một người hay một nhóm người, đã nói rằng chúng ta cần một cái gì đó mới vì hệ thống đã bị hỏng. Khoảnh khắc thứ hai là COVID , với việc in tiền một cách điên cuồng khiến nhiều người nhận ra rằng điều này hoàn toàn phi lý. Giờ đây, bạn lại nói rằng đối với thế hệ Z và thế hệ Alpha, đó sẽ là phong trào Chiếm đóng Trí tuệ Nhân tạo (Occupy AI).

Jeff Park:

Theo kinh nghiệm của tôi, thế hệ Z và thế hệ Alpha không quá lo lắng về việc mất giá tiền tệ. Không phải là họ không quan tâm như chúng ta, nhưng họ đang ở trong một vị thế rất bất lợi; họ có phần tuyệt vọng. Vẫn còn một số người thuộc thế hệ Millennials tin rằng hệ thống An sinh Xã hội có thể được cứu vãn, mặc dù điều đó có thể không xảy ra, nhưng chúng ta thường liên kết vấn đề này với thế hệ Baby Boomers. Thế hệ Z và Alpha biết rằng mọi thứ đã hỏng rồi, và họ biết rằng họ sẽ không bao giờ được hưởng lợi từ nó; họ biết đó không phải là điều họ có thể giải quyết.

Vì vậy, việc phá giá tiền tệ sẽ không khiến họ tỉnh ngộ; tệ hơn nữa, với việc các tổ chức như BlackRock và Bridgewater chấp nhận Bitcoin, nó càng trở nên đáng ngờ hơn đối với họ. Họ sẽ nói, "Đây thậm chí không còn là trò chơi của tôi nữa; đó là trò chơi của người già, và đó không phải là tiền của chúng tôi." Vì vậy, đối với nhóm này, Bitcoin càng trở nên gây tranh cãi hơn.

Tôi tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ thành công bởi vì, giống như tôi là một trong những thế hệ đầu tiên thực sự sống trong thế giới Facebook và hiểu được những ưu điểm cũng như nhược điểm của nó, những đứa trẻ này sẽ sống cùng AI ngay từ khi tốt nghiệp đại học và cạnh tranh với nó trong việc tìm kiếm việc làm. AI phải là một điều gì đó rất cá nhân đối với chúng để thức tỉnh nhận thức của chúng về những điều sai trái trong xã hội nói chung. Tôi nghĩ rằng phong trào AI phần lớn sẽ xuất phát từ sự phản đối của giới trẻ, và đây sẽ là một kênh không chỉ giúp họ hiểu về Bitcoin, mà hy vọng còn giúp họ khám phá lại tinh thần của tiền điện tử nói chung.

Khi mọi thứ khác đều thất bại, Bitcoin chính là giải pháp.

Người dẫn chương trình Kevin: Tôi hiểu rằng phong trào Chiếm phố Wall, việc phá giá tiền tệ và Bitcoin là những biện pháp phòng ngừa rủi ro trước sự mất giá của tiền pháp định. Nhưng tại sao thế hệ này lại sử dụng AI của phong trào Chiếm phố Wall hoặc AI để hiểu cách Bitcoin có thể giải quyết vấn đề? Hay, như ngành công nghiệp vẫn nói, Bitcoin có phải là một chiếc phao cứu sinh, thứ có thể giúp tôi khi tôi từ bỏ mọi thứ khác?

Jeff Park:

Vì họ sẽ nhận ra rằng Bitcoin là một phương tiện lưu trữ giá trị tốt hơn so với các tài sản truyền thống mà thế hệ millennials vẫn đang cạnh tranh sau phong trào Chiếm phố Wall. Phong trào Chiếm phố Wall vẫn là cuộc khủng hoảng nhà ở, một cuộc khủng hoảng về giá trị nhà ở. Có một hiệu ứng thay thế ở đó, và tôi không nghĩ rằng giới trẻ dễ dàng bị cuốn vào.

Hơn nữa, nếu bạn tin rằng AI và Bitcoin có điểm chung, đó chính là việc tiêu thụ năng lượng, vì cả hai đều là tài sản năng lượng. Nếu bạn muốn thể hiện sự phản đối bằng cách không ủng hộ những tác động tiêu cực và hệ lụy xã hội do AI tạo ra, thì mặt khác của vấn đề là năng lượng được sử dụng để sản xuất ra những hàng hóa khan hiếm, cụ thể là Bitcoin.

Nhân tiện nói về Bitcoin, tôi hy vọng thế hệ trẻ có thể hồi sinh và khơi dậy tinh thần của tiền điện tử và tiền cypherpunk. Bằng cách này, nó sẽ không chỉ là một phương tiện lưu trữ giá trị; thế hệ này có thể thực sự đảm nhận sứ mệnh cao cả của các cơ chế tiền tệ ngang hàng. Mục đích của nó không chỉ là lưu trữ giá trị; họ sẽ tái kích hoạt nó xoay quanh sự cần thiết của phi tập trung hóa trong cuộc chiến chống lại trí tuệ nhân tạo. Ngay cả đối với thế hệ Millennials, phi tập trung hóa chỉ là một chủ đề để bàn luận, chứ không nhất thiết là điều bẩm sinh, bởi vì chúng ta cũng đang sống và hưởng lợi từ nhiều trung gian tập trung. Nhưng tiếp theo, sẽ có một nhóm nhà đầu tư phản đối những điều này ngay từ đầu. Phi tập trung hóa sẽ không còn chỉ là một chủ đề để bàn luận, mà sẽ trở thành quyền tối thượng để mưu sinh của họ.

Vì sao phân quyền lại quan trọng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo?

Người dẫn chương trình Kevin: Tại sao phân quyền lại quan trọng đến vậy trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo?

Jeff Park:

Bởi vì tôi tin rằng cốt lõi của AI cuối cùng là tập trung hóa tất cả dữ liệu của bạn, thu thập chúng, và sau đó sử dụng chúng để thay thế bạn. Nếu bạn tin rằng những nỗ lực phi tập trung có thể mang lại cho bạn quyền ghi nhận và một số hình thức bồi thường cho việc đóng góp thông tin, thì đó là một phần của toàn bộ vấn đề phi tập trung.

Tôi không nói rằng tôi bi quan về AI—tôi thực sự tin rằng AI có tác động tích cực rất lớn đến xã hội. Vấn đề mấu chốt là lợi ích của tiến bộ công nghệ cần một cơ chế cho phép những người đóng góp được chia sẻ chúng. Vấn đề là lợi nhuận hiện đang tập trung cực kỳ cao độ, trong khi tiêu dùng diễn ra ở cấp độ cá nhân mà không có bất kỳ sự đền bù nào. Nếu vấn đề về việc xác định nguồn gốc dữ liệu có thể được giải quyết, tương lai của AI sẽ rất tươi sáng. Nếu dữ liệu của tôi giúp các mô hình trở nên thông minh hơn, tôi cần được đền bù dưới một hình thức nào đó—và về mặt lý thuyết, chỉ có tiền điện tử mới có thể làm được điều này vì nó sở hữu các đặc tính xác định nguồn gốc.

Người dẫn chương trình Kevin: Đó là lý do tại sao sự tồn tại của các công ty AI phi tập trung và các dự án điện toán phi tập trung lại có ý nghĩa—nhiều dự án có thể chỉ đang lợi dụng làn sóng AI để kiếm tiền, nhưng bản thân lý tưởng đó không nên bị phủ nhận, bởi vì nó thực sự có thể là một trong những giải pháp cho vấn đề lớn này.

Jeff Park:

Từ góc nhìn của người phê bình, quả thực có rất nhiều sự thiếu trung thực trong không gian tiền điện tử, nhưng chúng ta vẫn cần giữ vững niềm tin rằng lý tưởng đó có thể đạt được, bởi vì đó là cách chúng ta có thể kết nối với một sứ mệnh cao cả hơn.

Liệu bây giờ đã quá muộn để đầu tư vào Bitcoin?

Người dẫn chương trình Kevin: Điều này có ý nghĩa gì đối với Bitcoin hiện nay? Nhiều người, có lẽ là thế hệ Z hoặc thế hệ Millennials, sẽ nói rằng việc Bitcoin dao động giữa 120.000 đô la, 100.000 đô la hoặc 70.000 đô la vẫn là quá đắt đối với người bình thường. Họ sẽ nói Bitcoin quá đắt, tôi đã bỏ lỡ cơ hội, và đây là nguồn sống duy nhất của tôi. Còn bạn thì sao?

Jeff Park:

Tôi nghĩ nhiều người cần bắt đầu suy nghĩ về câu hỏi này: Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn không sở hữu Bitcoin? Thay vì tập trung vào tiềm năng tăng giá, điều quan trọng hơn là phải xem xét những rủi ro giảm giá mà bạn phải đối mặt nếu không có Bitcoin trong danh mục đầu tư của mình. Nói cách khác, không nắm giữ Bitcoin về cơ bản là đang bán khống nó. Bất kể hiệu quả tạo ra của cải, việc nắm giữ Bitcoin luôn có lợi, ngay cả khi chỉ vì sự mất giá của tiền tệ pháp định đang diễn ra với tốc độ chưa từng có, và lịch sử đã nhiều lần cho chúng ta thấy rằng những sự điều chỉnh tiền tệ như vậy mang tính chu kỳ.

Nếu bạn nghiên cứu lịch sử về sự thống trị của đồng đô la – từ hệ thống Bretton Woods đến năm 1971, đến cú sốc Nixon – tất cả điều này cho thấy rằng ảo tưởng về sự thống trị của đồng đô la mà chúng ta đang sống hiện nay phụ thuộc vào việc quản lý hiệu quả thâm hụt ngân sách, và chúng ta đang đi trên một con đường mất kiểm soát. Trong tình huống này, bạn cần xem xét sở hữu một loại tài sản nào đó có thể chịu được chu kỳ chênh lệch giá toàn cầu – Bitcoin là một trong những lựa chọn đáng giá nhất.

Mọi người nên chủ động hơn trong việc đưa Bitcoin vào danh mục đầu tư của mình.

Người dẫn chương trình Kevin: Ông có đề cập đến việc xem xét các rủi ro tiềm tàng. Nhưng với tư cách là một Giám đốc đầu tư (CIO), ông thường nói về đa dạng hóa và các khuôn khổ đầu tư. Đối với một cá nhân, liệu việc sử dụng Bitcoin như một phần lớn trong danh mục đầu tư và áp dụng cách tiếp cận tích cực hơn, thay vì chỉ phòng thủ, có ý nghĩa không?

Jeff Park:

Tôi biết nhiều người trong ngành tiền điện tử có phần lớn tài sản đến từ Bitcoin. Họ sử dụng chiến lược "quả tạ": một lượng lớn Bitcoin ở một đầu và các quỹ thị trường tiền tệ ở đầu kia, với rủi ro tối thiểu ở giữa. Tôi vẫn tin rằng sự đa dạng hóa giữa hai loại tài sản này có thể giúp mở rộng phạm vi tự do trong phân bổ vốn. Mọi người nên theo đuổi sự đa dạng hóa rộng hơn là chiến lược "quả tạ" đơn giản với hai loại tài sản. Nhưng nếu bắt buộc phải chọn hai tài sản, Bitcoin phải là một trong số đó — nó là tài sản ít tương quan nhất và độc lập nhất với mọi thứ khác trên thị trường vốn toàn cầu. Đối với tài sản thứ hai, tôi sẽ chọn một tài sản tạo ra thu nhập, được định giá bằng đô la . Ví dụ, tôi có xu hướng tin rằng chúng ta sẽ quay trở lại môi trường lãi suất bằng không.

Tôi biết nhiều người hoài nghi, nhưng để hoạt động chênh lệch giá toàn cầu tiếp tục, chỉ có lãi suất giảm mới có thể duy trì hệ thống vận hành. Nếu vậy, trái phiếu kho bạc 30 năm hiện đang là một cơ hội đầu cơ tuyệt vời – lãi suất giảm dẫn đến giá trái phiếu tăng. Đây cũng là cách tôi đặt cược vào Mỹ. Tôi tin rằng Mỹ cuối cùng sẽ thắng và sẽ tìm ra giải pháp thông qua sự khéo léo của mình. Đồng đô la Mỹ, stablecoin và các tài sản định giá bằng đô la vẫn là nguồn dự trữ chính của thế giới. Vì vậy , tôi đang đặt cược dài hạn vào trái phiếu kho bạc dài hạn ; đây là quan điểm của tôi về Mỹ.

Jeff đang chuẩn bị cho con cái mình một tương lai như thế nào khi trí tuệ nhân tạo sẽ "thống trị".

Người dẫn chương trình Kevin: Anh có hai con và tư duy về Bitcoin. Trong một thế giới tương lai đầy rẫy AI, anh sẽ nuôi dạy và chuẩn bị cho con cái mình như thế nào?

Jeff Park:

Bitcoin đã dạy tôi rất nhiều điều, và nó cũng đã dạy nhiều người khác – bạn không bao giờ có thể biết đủ, bạn không bao giờ có thể hiểu trọn vẹn bất cứ điều gì. Chúng ta phải luôn cởi mở và khiêm tốn về tất cả các hướng tấn công có thể xảy ra , bởi vì vấn đề này, cả về mặt kỹ thuật và xã hội, đều lớn hơn bất kỳ một cá nhân, một mô hình hay một bài báo nào.

Vì vậy, đây là một thử nghiệm sống động, và để thành công, bạn phải luôn giữ một tư duy cởi mở . Tôi cố gắng hết sức để truyền đạt tinh thần này cho các con tôi, liên kết nó với bối cảnh tiền bạc và sự phát triển của Bitcoin, để giúp chúng xây dựng khả năng thích ứng. Có câu nói "Luyện tập tạo nên sự hoàn hảo", nhưng tôi thích nói với các con tôi hơn: Luyện tập không phải để hoàn hảo, luyện tập là để tiến bộ .

Không có gì là hoàn hảo—ngay cả Bitcoin cũng vậy. Những thứ này sẽ không bao giờ đạt đến mức độ hoàn hảo được định nghĩa bởi các phép đo thực nghiệm, nhưng chúng sẽ được cải thiện. Tất cả những việc chúng ta làm trong cuộc sống đều hướng đến lý tưởng đó. Tôi cố gắng lồng ghép sứ mệnh của Bitcoin vào cuộc sống hàng ngày của con cái mình, mặc dù tôi sẽ không lôi kéo chúng vào các cuộc tranh luận về các node và fork, có lẽ là khi chúng lớn hơn.